İZMİR SEFERİHİSAR
BELEDİYESİ
2019 Yılı Sayıştay Denetim Raporu
Kasım 2020 

İÇİNDEKİLER
1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ.................................................................................................. 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ............................................................................................. 8
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU.......................................................................................................... 8
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI........................................................ 8
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ..................................................................... 9
6. DENETİM GÖRÜŞÜ........................................................................................................................... 12
7. DENETİM BULGULARI .................................................................................................................... 12
8. EKLER................................................................................................................................................. 63

TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1: Belediyenin Teşkilat Bilgisi......................................................................................4
Tablo 2: Personel Dağılımı .....................................................................................................5
Tablo 3: Personel Sayısının Seyri ...........................................................................................5
Tablo 4: Belediyenin Kurduğu ve/veya Sermaye Ortağı Olduğu Şirketler...............................5
Tablo 5: 2019 Bütçe Gideri Tahminleri ve Gerçekleşmeleri....................................................6
Tablo 6: 2019 Bütçe Geliri Tahminleri ve Gerçekleşmeleri.....................................................6
Tablo 7: 2017 – 2019 Dönemi Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri ..6
Tablo 8: 2017 – 2019 Dönemi Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri...7
Tablo 9:150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının Yıllar İtibari İle Değişimi.............................13
Tablo 10: Borç Stok Tutarı Hesabında Dikkate Alınacak Hesap Alanları ve Borç Stok
Toplamı................................................................................................................................17
Tablo 11: Kesin Mizan ve İtfa Tablosu karşılaştırması..........................................................19
Tablo 12: Güncellenmeyen Gelir Kalemleri..........................................................................21
Tablo 13: Otopark Olarak Kiraya Verilen Alanlar.................................................................28
Tablo 14: Kiraya Verilen Taşınmazlardan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet
Gösteren İşyerleri .................................................................................................................49
Tablo 15: Kiralanan Taşınmazlar..........................................................................................50
Tablo 16: Seferihisar Belediyesi 21/f ve 22/d doğrudan temin limitleri .................................52
Tablo 17: 22/a ve 22/b’den Yapılan Alımlar .........................................................................54
Tablo 18: Ücret Artışı Yapılan İşçilere İlişkin Liste ..............................................................59

BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanakları
1. İlk Madde ve Malzemeler Hesabının Gerçeği Yansıtmaması
B. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
1. Kamu İdaresinin Bütçe İçi İşletmesine Tahsis Edilen Ödeneğin Bütçeleştirme İşleminin İlgili
Mevzuat Hükümlerine Uygun Olmaması
2. Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması
3. Borç Stok Tutarının Hatalı Tespit Edilmesi, Borçlanma Limit Aşımına Dair İzin Alınmaması
ve İtfa Tablosu ile Kesin Mizan Arasında Farklılıklar Bulunması
4. Yeniden Değerleme Oranında Artırılması Gereken Bazı Vergi ve Harçların
Güncellenmemesi
5. Ambalaj ve Cam Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesi İşinin İhale Edilmemesi ve
Verilen İmtiyaz Hakkı Karşılığında Gelir Elde Edilmemesi
6. Belediye Sınırları İçerisinde Yapılmış Olan Kamulaştırma İşlemlerine İlişkin Bilgilerin Tapu
İdaresinden Alınmaması
7. Büyükşehir Belediyesinin Görev ve Sorumlulukları Kapsamında Yer Almasına Karşın
Belediye Tarafından Yol Üstü Otoparkların Kiraya Verilmesi
8. Çevreyi Kirletecek Şekilde Atık Bırakanlara Çevre Kanunu Uyarınca Ceza Kesilebilmesi
İçin Gereken Yetki Belgesinin Alınmaması
9. Eğlence Hizmeti Sunan İşletmelerden Eğlence Vergisinin Alınmaması
10. Kamu İdaresinden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan İşyerlerine Çevre Temizlik
Vergisi Tahakkukunun Yapılmaması ile Emlak Vergisi Tahakkukunun Eksik Yapılması
11. Emlak Vergisi Hesaplamalarında Kullanılan Bina İnşaat Sınıflarının Hatalı Tespit Edilmesi
12. İşletme Hakkı Niteliğindeki Kiralamalar Üzerinden Katma Değer Vergisi Tahsil
Edilmemesi
13. Muafiyet Tesis Edilen Mükelleflerin Muafiyet İçin Gerekli Şartları Sağlaması Hususunda 
Etkin Bir Tespit ve Teyit Mekanizmasının Bulunmaması
14. Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin
Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması
15. Kurumun Yıllık Toplam Personel Giderlerinin, Bir Önceki Yıl Bütçe Gelirlerinin %40’ını
Aşması
16. Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması İçin Tahsil Edilen Katkı Paylarının Mevzuatında
Belirtilen Zamanlarda İlgili İdareye Gönderilmemesi
17. Belediye Mülkiyetindeki Bazı Taşınmazların Pazarlık Usulü İle İhale Edilmesi
18. Hazine Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazın Protokol Yapılmaksızın Kiraya Verilmesi
19. Kamu İdaresinin Kiraya Vermiş Olduğu Bazı Taşınmazların, İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunmaları
20. Kiralanan Taşınmazlara İlişkin Sözleşmelerin Gerekli Şartları Taşımaması
21. Paylaştırma, Devir ve Tasfiye Komisyonu Kararı ile Seferhisar Belediyesine Devredilen
Bir Kısım Taşınmazın Belediye Adına Tapu Tescilinin Yapılmaması
22. Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulüyle Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarının Kanunda
Öngörülen % 10’luk Sınırı Aşması ve Kamu İhale Kurumunun Uygun Görüşünün Alınmaması
23. İhaleye Katılan Aday veya İsteklilerin İhale Kontrol Sisteminden Kontrol Edilmemesi
24. Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmadan Özel Hakka Sahip Olmayan Kişiden Doğrudan Temin
Suretiyle Hizmet Temin Edilmesi
25. Geçici Görevlendirmelerin Mahsup İşlemlerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar Yapılması
26. Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan İşçilerin Belediye
Şirketinde İşçi Statüsüne Geçirilme İşlemlerinin Hatalı Yapılması
27. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Olmadan Faaliyet Gösteren İşyerlerinin Bulunması
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
1.1.Mevzuat ve Görevler
İlçe Belediyesi tüm hizmetlerini; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, 5393 sayılı
Belediye Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre gerçekleştirmektedir.
İlçe Belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun
14’üncü maddesi ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddelerinde
düzenlenmiştir. Büyükşehir ilçe belediyelerinin bazı mahalli müşterek nitelikli hizmetleri
sunmasının yanı sıra ulaşım, altyapı, imar ve bütçe gibi birçok konuda büyükşehir belediyesinin
denetimi ve koordine edici yetkisi altında bulunmaktadır. 5216 sayılı Kanun’un 10’uncu
maddesinde, yetki ve imtiyazlarla ilgili olarak “büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyeleri;
görevli oldukları konularda bu Kanun’la birlikte Belediye Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri
ile ilgisine göre belediyelere tanınan yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir” hükmü yer
almaktadır.
Buna göre, ana başlıklar itibarıyla, ilçe belediyelerinin yetki, görev ve sorumlulukları
şunlardır:
İmar, coğrafi ve kent bilgi sistemleri, çevre ve çevre sağlığı, ağaçlandırma, park ve yeşil
alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci
yurtları; kadınlar ve çocuklar için konukevleri açma; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek
ve beceri kazandırma; gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri
ruhsatlandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Ayrıca gıda
bankacılığı yapabilir, her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları yapabilir, sağlık merkezleri,
hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve
çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütebilir, geliştirebilir ve bu amaçla
sosyal tesisler kurabilir, meslek ve beceri kazandırma kurslarını açabilir, işletebilir veya
işlettirebilir.
Belediyeler sahip oldukları yasal yetkiler neticesinde yönetmelik çıkarmak, emir
vermek, belediye yasakları koymak ve uygulamak ve kanunlarda verilen cezaları uygulamak
ile yetkilidirler. Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin
ya da ruhsatların verilmesi de belediyelerin yetki ve görevleri arasındadır.
Belediyeye ait olan vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve
tahsilinin yapılması özel kanunlara göre belediyelere aittir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2
Mahalli idare birimi olan belediyeler üzerinde merkezi idarenin vesayet yetkisi,
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde de İçişleri Bakanlığı tarafından kullanılmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 6771 sayılı Kanun’la değişik 8’inci maddesi ile
yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına tanındığından Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi
uygulamaya geçmiş ve bu değişikliğin mahalli idareler ve dolayısıyla belediyeler üzerinde
etkisi; Anayasa’nın 123’üncü maddesinde gerçekleştirilen değişiklikle Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’yle de kamu tüzel kişiliği kurulabilmesi, 127’nci maddesinde gerçekleştirilen
değişiklikle de mahalli idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile kendi
aralarında birlik kurmalarının Cumhurbaşkanının iznine tabi kılınması şeklinde gerçekleşmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
100’üncü maddesi gereğince;
a) Mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri
yapmak, takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek,
b) Mahalli idare yatırım ve hizmetlerinin kalkınma planları ile yıllık programlara uygun
şekilde yapılmasını gözetmek,
c) Mahalli idarelerin geliştirilmesi amacıyla araştırmalar yapmak, istatistiki bilgileri
toplamak, değerlendirmek ve yayımlamak,
ç) Mahalli idareler personelinin hizmet içi eğitimini planlamak ve uygulanmasını takip
etmek,
d) Mahalli idarelerin teşkilat, araç ve kadro standartlarını tespit etmek,
f) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görevleri
arasında sayılmıştır. Bu görevlerin yanında, Anayasa’nın 127’nci maddesi, 4 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 798’inci, 5393 sayılı Kanun’un 10, 45, 46 ve 47’nci
maddesiyle İçişleri Bakanlığına belediyeler ile ilgili verilen vesayet yetkisi halen devam
etmektedir.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminden sonra İçişleri Bakanlığı’na bağlı Mahalli
İdareler Genel Müdürlüğü, Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü adı altında, 10.07.2018 tarih ve
30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde kurulmuştur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminden sonra mahalli idareler alanında İçişleri
Bakanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birlikte görevlendirilmiştir. Denetim ve soruşturma
İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.
Mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak,
takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek, mahalli idare yatırım ve hizmetlerinin kalkınma
planları ile yıllık programlara uygun şekilde yapılmasını gözetmek, Mahalli idareler
personelinin hizmet içi eğitimini planlamak ve uygulanmasını takip etmek, Mahalli idarelerin
teşkilat, araç ve kadro standartlarını tespit etmek gibi konularında ise Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü yetkilidir.
1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
İlçe belediyesi teşkilâtı; norm kadro esaslarına uygun olarak başkan yardımcılıkları ve
müdürlüklerden oluşur.
5393 sayılı Belediye Kanunu'na uygun olarak Belediye’nin organları belediye meclisi,
belediye encümeni ve belediye başkanı'ndan oluşmaktadır.
Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır. Belediye başkanı, belediye meclisinin
başkanıdır. Seferihisar Belediye Meclisi belediye başkanı ile birlikte 16 üyeden oluşmaktadır.
Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin her yıl
kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, mali hizmetler birim amiri ve
belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere yedi
kişiden oluşur.
Birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi meclis kararı ile olur.
Belediyesi personeli belediye başkanı tarafından atanır. Personelden müdür ve üstü
unvanlı olanlar ilk toplantıda belediye meclisinin bilgisine sunulur.
Belediye başkan yardımcısı, meclisin teklifi üzerine belediye başkanı tarafından atanır.
Belediye teşkilatı; Belediye Başkan Yardımcıları ile Yazı İşleri Müdürlüğü, Mali
Hizmetler Müdürlüğü, Fen İşleri Müdürlüğü, İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, Destek Hizmetleri
Müdürlüğü, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü, Yapı Kontrol Müdürlüğü, Temizlik İşleri
Müdürlüğü, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü, Zabıta Müdürlüğü, Ruhsat ve Denetim
Müdürlüğü, Muhtarlık İşleri Müdürlüğü, Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü, Kadın Danışma
Merkezi Müdürlüğü, Hukuk İşleri Müdürlüğü, Etüd Proje Müdürlüğü, Belediye Başkanına
bağlı olarak görev yapan birimlerden oluşmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Seferihisar Belediyesinin teşkilat yapısında, doğrudan Başkana bağlı 2 adet birim
belirlenmiştir. Bunlar; Zabıta Müdürlüğü, Hukuk İşleri Müdürlüğüdür. İlçe Belediyesi, teşkilât
yapısına ait hiyerarşik sistem bünyesindeki görevler ve personele ilişkin bilgiler tabloda
detaylandırılmıştır.
Tablo 1: Belediyenin Teşkilat Bilgisi
Başkanlık Makamına Bağlı
Birimler Başkan Yardımcısı (Teknik) Başkan Yardımcısı (Mali)
Zabıta Müdürlüğü İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Basın Yay. ve Halkla İlişkiler
Müdürlüğü
Hukuk İşleri Müdürlüğü Mali Hizmetler Müdürlüğü Destek Hizmetleri Müdürlüğü
Fen İşleri Müdürlüğü Etüt Proje Müdürlüğü
Temizlik İşleri Müdürlüğü İnsan Kayn. ve Eğt. Müdürlüğü.
Yapı Kontrol Müdürlüğü Kadın Danışma Merk. Müdürlüğü
Yazı İşleri Müdürlüğü Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü
Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü
Muhtarlık İşleri Müdürlüğü
Teşkilatlanmada oluşturulan her birim, kendi faaliyet ve görev alanları ile ilgili
yönetmeliklerini hazırlayıp, belediye meclisinin onayından geçirerek yürürlüğe koyar ve bu
esaslar üzerinden faaliyetlerini sürdürür. İlçe Belediyesinde çalışan memur ve sözleşmeli
personel 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na; işçiler ise 1475 ve 4857 sayılı İş Kanunlarına
tabi olup tüm personelin sosyal güvenlik işlemleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu uyarınca gerçekleştirilmektedir.
22.02.2007 tarih ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına
Dair Yönetmelik” hükümlerine göre Seferihisar Belediyesinde memur norm kadro sayısı 219
olup; bu kadroların 87’si dolu, 132’si ise boştur. Bu boş kadrolar karşılığı 14 sözleşmeli
personel çalıştırılmaktadır. Norm Kadro Yönetmeliği’ne göre kurumda sürekli işçi norm kadro
sayısı 109 olup; 49 sürekli işçi kadrosu doludur.
Belediyede başkan yardımcıları dâhil 86 personel çalışmaktadır. İlçe Belediyesinde
istihdam edilen toplam 86 Memur personelin 7 asil 9 vekil olmak üzere 16 müdür, 4 şef, 66 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
memur, 49 işçi, 14 sözleşmeli personeldir.
Tablo 2: Personel Dağılımı
Birimler Memur Sözleşmeli İşçi Toplam
Sürekli Geçici
Başkan yardımcıları 3 3
1 Bas. Yay. ve Halk. İlş. Müdürlüğü 2 - 1 - 3
2 Destek Hizmetleri Müdürlüğü 3 1 - 4
3 Etüt Proje Müdürlüğü 1 - 1 - 2
4 Fen İşleri Müdürlüğü 14 2 30 - 46
5 Hukuk İşleri Müdürlüğü 1 - - - 1
6 İmar ve Şehircilik. Müdürlüğü 8 4 - - 12
7 İnsan Kayn. Eğt Müdürlüğü 2 - 3 - 5
8 Kadın Dan.Merk. Müdürlüğü 2 - - - 2
9 Kültür ve Sos. İşl. Müdürlüğü. 4 2 5 - 11
10 Mali Hizmetler Müdürlüğü 10 2 4 - 16
11 Muhtarlık İşleri Müdürlüğü 1 - - - 1
12 Özel Kalem Birimi 6 2 4 - 12
13 Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü 2 - - - 2
14 Temizlik İşleri Müdürlüğü 4 1 1 - 6
15 Yapı Kontrol Müdürlüğü. 4 - - - 4
16 Yazı İşleri Müdürlüğü 4 - - - 4
17 Zabıta Müdürlüğü 15 - - - 15
 Genel Toplam 86 14 49 149
Tablo 3: Personel Sayısının Seyri
2013 Yılı 2014 Yılı 2015 Yılı 2016 Yılı 2017 Yılı 2018 Yılı 2019 Yılı
187 192 209 205 197 192 182
İlçe Belediyesinin kurduğu ve/veya sermaye ortağı olduğu şirkete ilişkin bilgiler
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 4: Belediyenin Kurduğu ve/veya Sermaye Ortağı Olduğu Şirketler
Şirket Adı Ödenmiş Sermayesi Belediyenin Ortaklık
Oranı
Seferihisar Jeotermal Turizm İnşat Temizlik Özel
Eğitim Hizmetleri San. Tic. AŞ 8.363.000,00 100%
1.3. Mali Yapı
Belediye bütçesi, program bütçe esasına göre hazırlanmak suretiyle mali yıl içindeki
gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin
veren bir meclis kararıdır. Belediyenin 2019 yılı bütçe gelir gider tahminleri ile gerçekleşmeleri
aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6
Tablo 5: 2019 Bütçe Gideri Tahminleri ve Gerçekleşmeleri
Bütçe Giderinin Ekonomik Kodu Bütçe Tahmini Gerçekleşme Yüzde
(01) Personel Giderleri 23.721.000,00 21.228.135,13 89
(02) Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 3.877.000,00 3.276.331,94 85
(03) Mal ve Hizmet Alım Gideri 59.276.000,00 58.970.983,76 99
(04) Faiz Giderleri 5.066.000,00 3.291.696,34 65
(05) Cari Transferler 7.200.000,00 1.596.310,22 22
(06) Sermaye Giderleri 13.300.000,00 2.995.092,07 23
(07) Sermaye Transferi 360.000,00 0 0
(08) Borç Verme 200.000,00 0 0
(09) Yedek Ödenekler 12.000.000,00 0 0
Gerçekleşme oranı %99 ile mal ve hizmet alım gideri gerçekleşme oranı en yüksek
kalemdir. Sermaye transferi, borç verme ve yedek ödenek kalemlerinden herhangi bir harcama
yapılmamıştır.
Tablo 6: 2019 Bütçe Geliri Tahminleri ve Gerçekleşmeleri
Bütçe Gelirinin Ekonomik Kodu Bütçe Tahmini Gerçekleşme Yüzde
(01) Vergi Gelirleri 62.302.000,00 28.031.953,97 45
(03) Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 15.470.000,00 10.439.219,68 67
(04) Alınan Bağış ve Yardımlar 17.700.000,00 758.618,73 4
(05) Diğer Gelirler 26.528.000,00 24.223.749,44 91
(06) Sermaye Gelirleri 3.000.000,00 7.826.902,88 261
Gelir bütçesi içerisinde tutar olarak en yüksek kalem vergi gelirleridir. Gelir bütçesi
içerisinde gerçekleşme oranı en yüksek kalem %261 oranı ile sermaye gelirleridir. En düşük
gerçekleşme ise %4 oranı ile alınan bağış ve yardımlar kalemindedir.
Belediyenin bütçe giderlerinin son üç yıldaki seyrini gösteren tabloya aşağıda yer
verilmiştir.
Tablo 7: 2017 – 2019 Dönemi Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri
Gider Türü 2017 Yılı (A) 2018 Yılı (B) 2019 Yılı (C )
Değişim
Oranı
(D=C-B/B)
(%)
Personel Giderleri 15.092.957,24 17.568.036,36 21.228.135,13 21
S.G.K. Devlet Prim Giderleri 2.497.767,08 2.875.267,18 3.276.331,94 14
Mal ve Hizmet Alım Giderleri 44.649.525,39 57.695.410,38 58.970.983,76 2
Faiz Giderleri 950.454,11 1.800.027,53 3.291.696,34 83
Cari Transferler 2.416.479,74 4.539.718,64 1.596.310,22 -65
Sermaye Giderleri 8.422.596,13 5.405.565,03 2.995.092,07 -45
Sermaye Transferleri 286.916,65 0,00 0,00
Borç Verme
Yedek Ödenekler
Bütçe Gider Toplamı 74.316.696,34 89.884.025,12 91.358.549,46 2
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7
2017-2019 Yılları arasında bütçe giderlerinin karşılaştırılması sonucunda gider bütçesi
toplamının %2 oranında arttığı görülmektedir. Gider bütçesindeki artışın temel sebebi personel
giderleri kalemindeki artıştır.
Tablo 8: 2017 – 2019 Dönemi Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Seyri
Gelir Türü 2017 Yılı (A) 2018 Yılı (B) 2019 Yılı (C)
Değişim
Oranı
(D=C-B/B)
(%)
Vergi Gelirleri 49.694.750,21 61.168.677,31 60.017.820,88 -2
Teşebbüs Ve Mülkiyet Gelirleri 3.373.993,37 3.570.115,15 14.022.477,74 293
Alınan Bağış Ve Yardım İle Özel Gelirler 2.903.672,98 4.846.111,75 2.057.333,51 -58
Diğer Gelirler 143.187.436,23 158.625.448,53 182.446.043,29 15
Sermaye Gelirleri 5.276.284,17 2.259.448,75 10.490.868,35 364
Bütçe Gelirleri Toplamı 204.436.136,96 230.469.801,49 269.034.543,77 17
Bütçe Gelirlerinden Red Ve İadeler Toplamı
(-)
2.132.435,04 2.454.313,33 5.370.280,99 119
Net Bütçe Gelirleri Toplamı 202.303.701,92 228.015.488,16 263.664.262,78 16
2017-2019 Yılları arasında bütçe gelirlerinin karşılaştırılması sonucunda gelir bütçesi
toplamının %16 oranında arttığı görülmektedir. Gelir bütçesindeki artışın temel nedeni diğer
gelirler kalemindeki artıştır.
1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Belediyenin muhasebe kayıt sistemi, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu ile getirilen tahakkuk esaslı devlet muhasebesi olup kayıt işlemleri Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenerek 27.05.2016 tarih 29724 (M) sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri
doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve
Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın
5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gereken
defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bu defter, tablo
ve belgeler ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak
yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
· Birleştirilmiş veriler defteri
· Geçici ve kesin mizan
· Bilanço
· İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8
hesabı icmal cetveli
· Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu
· Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu
· Faaliyet sonuçları tablosu
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi
kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine
uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde
zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu
idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak
yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların
önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile
bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan;
mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak
işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin
denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin
gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki
düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve
doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle
sorumludur.
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları,
Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki
düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9
faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence
elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu,
güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;
uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün
belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri
de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve
mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge
ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve
uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Seferihisar Belediyesinin iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinilmesi amacıyla; ilgili
mevzuat, kurum faaliyet raporu, yapılan görüşmeler ve düzenlilik denetim rehberinde yer alan
iç kontrol sistemi değerlendirme formu esas alınarak yapılan incelemesonucunda; iç kontrol
sisteminin kurulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi yönünde, yürürlükteki iç kontrol
mevzuatı gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmıştır. Kurumun iç kontrol sistemi
ile ilgili olarak tespit edilen hususlar aşağıda belirtilmiştir.
1- Kurum üst yönetimi iç kontrol sisteminin kurulması ve çalışması yönünde yeterli
işlem yapmamış, Kurum yönetimi ve çalışanlarının iç kontrollerle ilgili bilgi sahibi olmasına
yönelik yeterli düzeyde çalışma yapılmamıştır.
2- Kamu Görevlileri Etik Sözleşmesi tüm çalışanlar tarafından imzalanmıştır. Personel
dosyasında, imzalı şekilde saklanmaktadır.
3- Kurum misyonu ile birimlerin ve personelin görev tanımları yazılı olarak belirlenmiş,
personele duyurulmuş ve kurumda buna uygun bir organizasyon yapısı oluşturulmaya
çalışılmıştır. ISO 9001: 2015 Kalite Yönetim Sistemi çerçevesinde tüm görev tanımları yazılı
olarak hazırlanmış ve müdürlükler bazında personele duyurulmuştur. Ayrıca kuruma ait, gerek
özet ve gerekse ayrıntılı organizasyon şemaları hazırlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10
4- Kurumun misyonunun, vizyonunun, stratejik amaç ve hedeflerinin tüm personel
tarafından öğrenilmesi ve sahiplenilmesi yönünde çalışma yapılmıştır. Kurumun misyon ve
vizyonu, yıllık bazda hedefleri tespit edilmiştir. Bunlar, tüm çalışanların erişimine açık olan
“Belediye Ortak Klasörü” içindeki “Kalite Sistemleri Evrakı” klasöründe bulunmaktadır.
5- Mali karar ve işlemlerin süreç akış şeması hazırlanmamış ve üst yöneticinin onayı ile
yürürlüğe konulmamıştır.
6- Kurum kilit personeli eğitim ve uzmanlık alanı ile ilgili işlerde görevlendirilmemiştir.
7-Hassas görevlere ilişkin bazı prosedürler belirlenmiş ve personele duyurulmuştur.
Bunlara örnek olarak şunları vermek mümkündür: prsd 7.4.1-01 satın alma prosedürü, prsd
8.2.1-01 çözüm masası prosedürü, prsd 7.3.0-01 tasarım ve geliştirme prosedürü. Hazırlanmış
olan prosedürler, tüm çalışanların erişimine açık olan “Belediye Ortak Klasörü” içindeki
“Kalite Sistemleri Evrakı” klasöründe bulunmaktadır.
8- Her görev için gerekli eğitim ihtiyacı belirlenmektedir. Müdürlüklerden her yılın
Aralık ayında, bir sonraki yıl için ihtiyaç duyulan eğitim konuları talep edilmekte, gelen yanıtlar
doğrultusunda yıllık eğitim planı hazırlanmakta, Belediye bütçesinin el verdiği ölçülerde söz
konusu plan uygulanmaya çalışılmaktadır.
9- Kurumda yetkiler kısmen tanımlanmış yetki devrine ilişkin usul ve esaslar
belirlenerek müdürlüklerin çalışma yönetmelikleri ve imza yetkisi yönergesi hazırlanmıştır.
10- Yer değiştirme, üst görevlere atanma, eğitim, özlük hakları gibi insan kaynakları
yönetimine ilişkin hususlar yazılı olarak belirlenip personele duyurulmamaktadır.
11- Birim faaliyet raporları düzenlenmekte ve güvence beyanı verilmektedir.
12-Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan İç Kontrol Standartları
kapsamında; bu standartlar için gerekli şartların yerine getirilmesi ile ilgili herhangi bir çalışma
yapılmamıştır.
13- Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen standartların dışında, kurum
tarafından iç kontrollere yönelik olarak belirlenmiş ilave politika ve prosedürler yoktur.
14- Muhasebe yetkilisi, mevzuatında belirtilen şartları taşımaktadır.
15- İç kontrol ve ön mali kontrol işlemleri yönergesi bulunmaktadır. Ancak İç Kontrol
ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’da yer alan limitleri aşan tüm taahhüt ve sözleşme
tasarıları ön mali kontrole tabi tutulmamaktadır. Ön mali kontrole gönderilmeyen taahhüt ve 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
sözleşme tasarıları var ise bu durum üst yönetime raporlanamamaktadır.
16- Ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilmediği halde harcama yetkilileri
tarafından gerçekleştirilen mali işlemler yoktur.
17- İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’da yer alan ve ön mali
kontrole tabi mali karar ve işlemlerin dışında ön mali kontrole tabi karar ve işlemler
belirlenmemiştir.
18- Ön mali kontrol görevini yürüten personelin mali işlem sürecinde görev almasını
engelleyen önlemler alınmamıştır.
19- İç kontrol sistemi yıllık olarak değerlendirilmemekte ve üst yöneticiye raporlama
yapılmamaktadır.
20- Kurumun sağladığı hizmetlerden yararlananların şikayet ve önerilerinin alınıp
değerlendirileceği bir sistem kurulmuştur. Belediyede, ISO 9001: 2015 Kalite Yönetim
Sistemi’nin yanı sıra, ISO 10002:2004 Müşteri Şikayetleri Yönetim Sistemi de kurulu
vaziyettedir. Bu çerçevede oluşturulan “Çözüm Masası” ile, kuruma gelen tüm talep, öneri ve
şikayetler kayıt altına alınmaktadır.
21- Yönetim bilgi sistemi, yönetimin ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları
üretebilecek ve analiz yapma imkanı sunacak şekilde tasarlanmamıştır.
22- Görevden ayrılan personel, iş ve işlemlerinin durumunu gösterir bir rapor
hazırlamakta ve ilgililere vermektedir.
23- Kurumumun Stratejik planı ve performans programı bulunmamaktadır.
24- Personel, görevlerini yerine getirebilmek için gerekli ve yeterli bilgiye zamanında
erişebilmektedir.
25- İdare bütçesinin ilk altı aylık uygulama sonuçları ve ikinci altı aya ilişkin beklenti
ve hedefleri, süresi içersinde kamuoyuna duyurulmaktadır.
26- Kurumda iç denetim birimi yoktur.
27- Kurumda iç denetçi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; Seferihisar Belediyesi bünyesinde iç kontrol sisteminin kurulması,
uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi yönünde iç kontrol mevzuatı gereklerinin tam olarak
yerine getirilmediği görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan;
geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim
Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle
doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
7. DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi
tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.
A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: İlk Madde ve Malzemeler Hesabının Gerçeği Yansıtmaması
Kamu İdaresince 2019 mali yılından önceki dönemlerde 150 İlk Madde ve Malzeme
Hesabında kayıtlı olup tüketilmiş olan mal ve malzemelerin gerçek durumu yansıtacak biçimde
giderleştirilmediği ve 2019 mali yılında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yer alan mal ve
malzemelerden tüketilenlere ilişkin olarak dönem içinde herhangi bir çıkış kaydı yapılmayarak
söz konusu tüketilen mal ve malzemelerin yılsonunda toplu olarak giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme
Hesabını düzenleyen “Hesabın işleyişi” başlıklı 116’ncı maddesinde 150 İlk Madde ve
Malzeme Hesabına giriş kaydı yapılan mal ve malzemelerin muhasebe kayıtlarından hangi
hallerde çıkarılacağı belirtilmiştir. Bu maddeye göre tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili
birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemeler, yok olma, kırılma, bozulma veya
eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen stoklardan,
kayıtlardan çıkarılması gerekenler ile sayım sonucunda noksan olduğu anlaşılan malzemelerin
kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 114’üncü maddesinin dördüncü
fıkrası ile paralel olarak Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin
muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde;
“… (2) Muhasebe kayıtlarında "150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı"nda izlenen
tüketim malzemelerinin çıkışları için düzenlenen Taşınır İşlem Fişleri muhasebe birimine 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13
gönderilmez. Bunların yerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler
itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen
sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır II nci düzey detay kodu bazında düzenlenen
onaylı bir listesi, en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine
gönderilir.
(3) Muhasebe yetkilileri, taşınır giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin olarak kendilerine
gönderilen Taşınır İşlem Fişlerinde gösterilen tutarları II nci düzey detay kodu itibarıyla ilgili
hesaplara kaydeder” hükmü düzenlenmiştir.
Yine Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler” başlıklı
32’nci maddesinde ise, kamu idarelerine ait taşınırların, yılsonlarında sayımı yapılacağı ifade
edilmiş olup bu sayımların, harcama yetkilisince, kendisinin veya görevlendireceği bir kişinin
başkanlığında taşınır kayıt yetkilisinin de katılımıyla, en az üç kişiden oluşturulan sayım kurulu
tarafından yapılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca söz konusu maddede sayım kurulunca, taşınırların fiili miktarlarının kayıtlı
miktarlarından eksik olduğunun tespit edilmesi halinde Kayıttan Düşme Teklif ve Onay
Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi; fazla olduğunun tespit edilmesi halinde ise Taşınır İşlem Fişi
düzenlettirilerek, defter kayıtlarının sayım sonuçlarıyla uygunluğunun sağlanacağı ve
düzenlenen giriş ve çıkış belgelerinin bir örneğinin, muhasebe kayıtlarının yapılması için
muhasebe birimine gönderileceği ifade edilmiştir.
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının 2013-2019 dönemine ait icmal cetvelleri
incelenmiş olup aşağıdaki tabloda söz konusu döneme ilişkin olarak hesapta meydana gelen
değişiklikler gösterilmiştir:
Tablo 9:150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının Yıllar İtibari İle Değişimi
Dönem
Geçen Yıldan
Devreden Tutar
TL
Yıl İçinde
Giren Tutar TL
Toplam Tutar
TL
Yıl içinde
Çıkan Tutar TL
Gelecek Yıla
Devreden Tutar TL
2013 0,00 4.105.383,93 4.105.383,93 4.105.383,93 0,00
2014 0,00 4.696.693,08 4.696.693,08 4.038,66 4.693.654,42
2015 4.693.654,42 3.881.899,34 8.574.553,76 75.195,32 8. 502.424,08
2016 8.502.424,08 4.671.077,69 13.173.501,77 0,00 13.173.501,77
2017 13.173.501,77 8.268.343,44 21.441.845,22 323.946,33 21.117.898,88
2018 21.117.898,88 11.291.811,47 32.409.710,35 11.045.944,41 21.363.765,94
2019 21.363.765,94 10.163.115,03 31.526.880,97 9.199.801,51 22.327.079,46
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14
Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere 2016 yılında 150 İlk Madde ve Malzeme
Hesabına 4.671.077,69 TL’lik giriş kaydı olduğu halde söz konusu hesaptan herhangi bir çıkış
yapılmamıştır. Yine 2014, 2015 ve 2017 yıllarında söz konusu hesaptan herhangi bir envanter
çalışması yapılmaksızın çok düşük miktarlarda çıkış yapılmıştır. 2018 ve 2019 yıllarında ise
yılı girişlerden yapılan çıkışlar uygun görülmekle birlikte hesabın bakiyesinin düzeltilmesine
yönelik herhangi bir kayıta rastlanmamış olup hesap bakiyesi gerçek durumu
yansıtmamaktadır.
Kamu İdaresince taşınırların fiili miktarları ile kayıtlı miktarlarını karşılaştırabilmek
adına yapılması gerekli olan yılsonu sayım işlemi gerçekleştirilmemektedir. Söz konusu husus
nedeniyle 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yıl içinde meydana gelen değişiklik tam
olarak belirlenememektedir. 2018 ve 2019 yılları hariç olmak üzere önceki dönemlerde söz
konusu hesaptan çıkışlar ya hiç yapılmamış ya da çok düşük tutarlı olarak gerçekleştirilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, Kamu İdaresinin ilgili
birimlerince ilk madde ve malzemelerle ilgili envanter çalışmasının yapılıp, üç ayı geçmemek
üzere üst yöneticiler tarafından belirlenecek olan sürenin en geç son iş günü mesai bitimine
kadar kullanılmış tüketim malzemelerinin listesinin muhasebe birimine gönderilmesi
gerekmekte olup, çıkış işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının bu listelere dayanılarak ve
mevzuatta öngörülen süreye uygun olarak yapılması gerekmektedir.
B. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: Kamu İdaresinin Bütçe İçi İşletmesine Tahsis Edilen Ödeneğin
Bütçeleştirme İşleminin İlgili Mevzuat Hükümlerine Uygun Olmaması
Belediyenin bütçe içi işletmesi için yapılan harcamaların hatalı muhasebeleştirildiği
tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde bütçe içi
işletme; mahalli idarenin görev ve sorumluluk kapsamında bulunan özel gelir ve giderleri olan
hizmetleriyle ilgili olarak İçişleri Bakanlığı izni ile kurulan işletme olarak tanımlanmıştır.
Bahse konu Yönetmelik’in “Bütçe işlemleri” başlıklı 8’inci maddesinde; işletmenin
iktisadi ticari işlerine ilişkin giderleri dışında kalan personel giderleri, sosyal güvenlik
kurumuna devlet primi giderleri, mal ve hizmet alımı giderleri ve sermaye giderleri ile
transferlerinin mahalli idare bütçesinden yapılacağı belirtilmiş olup işletme ödeneğinin iktisadi 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15
ve ticari işler için nakit sermaye olarak kullanılacak kısmının ise ekonomik sınıflandırmada
borç verme kodunda gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı maddede bu ödeneğin işletme adına açılmış bir özel hesaba aktarılmak
suretiyle kullanılacağı, işletme ödeneğinden kullanılmayan kısmının yılsonunda iptal edileceği
ve işletme faaliyetlerinden sağlanan gelir fazlası veya kârın mahalli idare bütçesine gelir
kaydedileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin “Seferihisar Belediye Kasabı” unvanlı bütçe içi işletmesine iktisadi ve
ticari faaliyetler için ayrılan ödeneğin İdarenin bütçesinde I. düzey 08-Borç Verme ekonomik
kodunda gösterilmediği, bahsedilen ödenek için ayrı bir özel hesap açılmadığı ve işletmenin
iktisadi ve ticari mahiyetteki mal alımlarının İdarece 830.3.7.1.1 Büro ve İşyeri Mal ve
Malzeme Alımları kodunda muhasebeleştirildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre İşletmenin iktisadi ve ticari işleri için
nakit sermaye olarak kullanılacak ödeneğin idarenin bütçesinde I. düzey 08-Borç Verme
ekonomik kodunda gösterilmesi ve bu ödeneğin işletme adına açılmış özel bir hesaba
aktarılmak suretiyle kullanılması gerekmektedir.
Bu itibarla Kamu İdaresinin bütçe içi işletmesine ilişkin olarak söz konusu Yönetmelik
hükümlerinde belirtilen esaslara uygun işlem tesis etmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
BULGU 2: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması
Belediyenin tapuda kayıtlı taşınmazlarından bir kısmının cins tashihinin yapılmadığı
görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde
cins tashihi,
“Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri
ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli
dikkate alınarak düzeltilmesi işlemi” şeklinde tanımlanmaktadır.
Aynı Yönetmelik'in 10’uncu maddesinde taşınmazların cins tashihlerinin yapılması
gerektiğinden bahsedilmektedir.
“(1) Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan
taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda,
tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
(2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu
yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine
taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî
yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.”
Yapılan taşınmaz denetimi sonucunda, idarenin tapuda kayıtlı taşınmazlarından, mevcut
kullanım şekli ile tapuda yer alan bilgileri farklı olan taşınmazların olduğu tespit edilmiştir.
Mevzuat hükümleri uyarınca, tapuda kayıtlı olan taşınmazların kullanım şekilleri ile
tapu bilgilerinin uyumlu hale getirilerek cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
BULGU 3: Borç Stok Tutarının Hatalı Tespit Edilmesi, Borçlanma Limit Aşımına
Dair İzin Alınmaması ve İtfa Tablosu ile Kesin Mizan Arasında Farklılıklar Bulunması
Yapılan incelemede Belediyenin borç stok tutarının mevzuata uygun hesaplanmaması
nedeniyle hatalı tespit edildiği, borçlanmada limit aşımı yapıldığı halde Çevre ve Şehircilik
Bakanlığından izin alınmadığı, itfa tablosu ile kesin mizan arasında farklılıklar bulunduğu tespit
edilmiştir.
a) Borç Stok Tutarının Hatalı Tespit Edilmesi
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Borçlanma” başlıklı 68'inci maddesi ve bu hükme
dayanılarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılan “Borçlanma” konulu 21.02.2005 tarih ve
45201 sayılı Genelge’ye göre;
1. İller Bankası kredileri ve faizleri,
2. Banka Kredileri ve faizleri,
3. Dış krediler ve faizleri,
4. Hazineye olan borçlar ve faizleri,
5. Piyasa borçları (bütçe emanetleri),
6. Vergi ve sosyal güvenlik borçları
Toplanarak borçlanma limiti tespit edilmelidir.
Ayrıca 2019 yılı Bütçe Kanunu’nun 13’ncü maddesine göre “3/7/2005 tarihli ve 5393
sayılı Belediye Kanunu’nun 68 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca
belediyelerin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddi kaynak gerektiren altyapı yatırımlarında
Cumhurbaşkanınca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar, 5393 sayılı Kanun’un
68 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında hesaplanan faiz dâhil borç limitinin
hesaplanmasına dâhil edilir. Ancak, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sermayesinin 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
yüzde 50’sinden fazlasına sahip oldukları şirketler tarafından Avrupa Birliği ile katılım öncesi
mali iş birliği çerçevesinde desteklenen projelerin finansmanı için yapılan borçlanmalar, çok
taraflı yatırım ve kalkınma bankaları ile yabancı devlet kuruluşlarından doğrudan veya İller
Bankası Anonim Şirketi aracılığıyla yapılan borçlanmalar ile SUKAP kapsamında yürütülecek
işler için İller Bankası Anonim Şirketinden yapılan borçlanmalarda söz konusu borç stoku
limitine uyma şartı aranmaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, belediyenin finans sektöründen
(Ticari bankalar veya İller Bankası gibi) edineceği iç ve dış borçlar yanında faaliyetleri
dolayısıyla oluşan piyasa borçları, personel borçları, yapılandırılmış veya yapılandırılmamış
vergi ve sosyal güvenlik borçlarının da borç stokuna dâhil edilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, borç stoku hesaplamasına katılması gereken piyasa borçları,
yapılandırılmış veya yapılandırılmamış vergi ve sosyal güvenlik borçları gibi unsurların borç
stoku değerlendirmesine alınmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: Borç Stok Tutarı Hesabında Dikkate Alınacak Hesap Alanları ve Borç Stok Toplamı
Hesap Kodu Kısa ve Uzun Vadeli Hesap
Adı Açıklama 2019 Yılı Borç Tutarı
300-400 Banka Kredileri Hesapları
İller Bankası ile ticari
bankalara ödenecek
borç anaparalarının
izlendiği hesaptır.
12.103.057,49 TL
303-403 Kamu İdarelerine Mali Borçlar
Hesapları
Belediyenin bağlı
kuruluşları ve şirketleri
(su kanalizasyon idaresi
veya otobüs işletmesi
gibi) ile Hazine gibi
diğer Kamu İdarelerine
olan borçlarının
izlendiği hesaptır.
-
309-409 Diğer İç Mali Borçlar Hesapları Diğer mali borçların
izlendiği hesaptır. -
310-410 Dış Mali Borçlar Hesapları
Belediyenin dış
borçlarının takip
edildiği hesaptır
-
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
Belediyenin piyasaya
olan borçlarının takip
edildiği hesaptır.
35.736.940,06 TL
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar
Hesabı
Belediyenin, cari
dönemde ödenecek
vergi borçları bu
hesapta takip edilir.
3.353.986,36 TL
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik
Kesintileri Hesabı
Belediye tarafından cari
dönemde sosyal
güvenlik kurumuna
ödenecek borçlarının
takip edildiği hesaptır
1.264.534,95 TL
368-438 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş
veya Taksitlendirilmiş Vergi ve
Belediyenin
yapılandırılan vergi ve
62.225.581,33 TL
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
Diğer Yükümlülükler Hesapları sosyal güvenlik
borçlarının takip
edildiği hesaptır.
381-481 Gider Tahakkukları Hesapları
Belediyenin tahakkuk
eden ancak henüz
ödenmemiş olan borç
faizlerinin izlendiği
hesaptır.
3.154.745,68 TL
TOPLAM 117.838.845,87 TL
b) Borçlanma Limit Aşımına Dair İzin Alınmaması
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’nci maddesine göre; “Belediye ve bağlı
kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz
dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu
miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır.”
…….
“Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip
oldukları şirketler, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre
belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu
geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı; yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise
meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile
yapabilir.” Hükmü yer almaktadır.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Belediyenin 2019 yılı için borç limiti
71.373.664,59 TL’dir. Belediye 2019 yılında 117.838.845,87 TL borçlanarak, borçlanma limitini
46.465.181,28 TL aşmış ve bunun için Çevre ve Şehircilik Bakanlığından izin almadığı tespit
edilmiştir.
c) İtfa Tablosu ile Kesin Mizan Arasında Farklılıklar Bulunması
Belediyenin kredi ödemeleri itfa tabloları ve kesin mizan kayıtları arasında farklılıklar
olduğu tespit edilmiştir. Mevcut tabloda 300-400 banka kredileri hesaplarının anapara tutarları
ile idareden alınan borç ödemelerinin itfa tabloları karşılaştırılmıştır.2019 Yılı için itfa
tablosunda 1.356.622,33 TL iller bankasına, kesin mizanda ise 895.349,72 TL borç
görünmektedir. Ticari banka borçları için ise itfa tablosunda 11.595.861,35 TL, kesin mizanda
ise 11.309.887,72 TL görünmektedir. Bu durum bilanço üzerinden borçlanılan tutarın yanlış
gösterilmesine neden olmakta ve mali tablolara olan güveni azaltmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19
Tablo 11: Kesin Mizan ve İtfa Tablosu karşılaştırması
Yıllar 2019 Yılı
İller Bankası
Borçları
İtfa tablosu 1.356.622,33 TL
Kesin Mizan 895.349,72 TL
Fark 461.272,61 TL
Ticari Banka
Borçları
İtfa tablosu 11.595.861,35 TL
Kesin Mizan 11.309.887,72 TL
Fark 285.973,63 TL
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’nci maddesi uyarınca, borçlanma için belirlenen usûl
ve esaslara aykırı olarak borçlanan belediye yetkilileri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmeyen durumlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun görevi kötüye kullanmaya ilişkin
hükümleri uygulanacağı göz önüne alındığında, ivedilikle gereken tedbirlerin alınması gerektiği
düşünülmektedir.
BULGU 4: Yeniden Değerleme Oranında Artırılması Gereken Bazı Vergi ve
Harçların Güncellenmemesi
Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca toplanan bazı vergi ve harç kalemlerinde yıllar
itibarı ile yapılması gereken artışların yapılmadığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 96’ncı maddesinde; Kanunun 15’inci
maddesindeki İlan ve Reklam Vergisi, 21’inci maddesindeki Eğlence Vergisi, 56’ncı
maddesindeki İşgal Harcı, 60’ıncı maddesindeki Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı ile
84’üncü maddesindeki Çeşitli Harçların tarifesinin nasıl belirleneceği açıklanmıştır. Buna göre
söz konusu vergi ve harçlar Kanunda belirtilen en alt ve en üst sınırları aşmamak şartıyla
mahallin çeşitli semtleri arasındaki sosyal ve ekonomik farklılıklar göz önünde tutularak ilgili
belediye meclislerinin önerisi üzerine Cumhurbaşkanınca tespit edilecek ve tespit edilen bu
tutarlar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul
Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacak ancak bu miktar
ve tutarlar ilgili tarifeler için belirlenen en çok tutarı aşamayacaktır.
Kanun’un Geçici 7’nci maddesinde ise 2013 yılında uygulanmak üzere belediye
meclislerince belirlenmiş olan maktu vergi ve harç tarifelerinin Cumhurbaşkanınca tespit
edilecek karar yürürlüğe girinceye kadar uygulanmaya devam edileceği belirtilmiştir.
Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılan ve 11.07.2014 tarih ve 29057 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 45 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği’nin
“Belediyelerce Yapılacak İşlemler” başlıklı bölümünün 6’ncı paragrafında, 2013 yılında
belirlenen tarifenin yeniden güncelleme oranı kadar her yıl arttırılacağı ancak Kanunda 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20
belirtilen üst sınırı aşamayacağı da açıkça belirtilmiştir.
Mezkûr mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde;
· Maktu vergi ve harç tarifelerini tespit etmeye yetkili kurumun Cumhurbaşkanlığı
olduğu,
· Cumhurbaşkanlığının bu yetkisini kullanıncaya kadarki süre için, belediye
meclislerince 2013 yılında belirlenen tarifelerin uygulanmaya devam edeceği,
· Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen tarifelere her yıl bir önceki yıl için tespit
edilen yeniden değerleme oranının uygulanacağı,
· Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenecek tarifeye kadar geçerli olacak belediye
tarifelerinin de aynı usul ve esaslara göre yürütüleceği açıkça anlaşılmaktadır.
Seferihisar Belediyesinin 2019 Yılı hesap ve işlemlerinin denetimleri sırasında maktu
vergi ve harçlara ilişkin tarifelerin, Kanunda belirtilen üst sınırı aşmayacak şekilde yeniden
değerleme oranları kadar her yıl artırılması gerekirken artırılmadığı, vergilere ve harçlara ilişkin
tarifelerin 2013 yılında belirlenen tutarlar üzerinden uygulandığı tespit edilmiştir. Aşağıdaki
tabloda söz konusu maktu vergi ve harçların 2013 yılından itibaren yeniden değerleme oranında
artırılarak 2019 yılında ulaşması gereken güncellenmiş tutarları gösterilmiştir.
Tarifelerin güncellenmemesinin bahsi geçen mevzuata uygun olmadığı, Belediyenin
2013 yılından itibaren kümülatif olarak yeniden değerleme oranında artırılması gereken maktu
vergi ve harç kalemlerinden gelir kaybına uğramakta olduğu değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21
Tablo 12: Güncellenmeyen Gelir Kalemleri
İlân ve Reklam Vergisi En az En çok
2013
Kabul
edilen
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2014
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2015
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2016
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2017
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2018
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2019
Dükkan ,ticari ve sınai müessese ve serbest meslek
erbabınca çeşitli Yerlere asılan ve takılan her çeşit
levha,yazı ve resim gibi tüm sabit ilan ve reklamların
beher metrekaresinden yıllık olarak;
20 100 45 3,93 46,77 10,11 51,50 5,58 54,37 3,83% 56,45 14,47 64,62 23,73 79,96
Motorlu taşıt araçlarının içine ve dışına konulan ilan
ve reklamların beher metrekaresinden yıllık olarak; 8 40 20 3,93 20,79 10,11 22,89 5,58 24,16 3,83% 25,09 14,47 28,72 23,73 35,54
Cadde,sokak ve yaya kaldırımları üzerine gerilen
binaların cephe ve yanlarına asılan bez veya sair
maddeler vasıtasıyla yapılan geçici mahiyetteki ilan ve
reklamların metrekaresinden haftalık olarak;
2 10 10 3,93 10,39 10,11% 11,44 5,58 12,08 3,83% 12,55 14,47% 14,36 23,73% 17,77
Işıklı projeksiyonlu ilan ve reklamlardan her metrekare
için yıllık olarak; 30 150 70 3,93 72,75 10,11% 80,11 5,58 84,58 3,83% 87,82 14,47% 100,52 23,73% 124,38
İlan ve reklam amacıyla dağıtılan broşür ,katalog,
duvar ve cep takvimleri biblolar veya benzerlerinin her
biri için;
Broşür 0,01 0,25 0,10 3,93 0,10 10,11% 0,11 5,58 0,12 3,83% 0,13 14,47% 0,14 23,73% 0,18
Katalog (Sayfa başına) 0,01 0,25 0,05 3,93 0,05 10,11% 0,06 5,58 0,06 3,83% 0,06 14,47% 0,07 23,73% 0,09
Duvar ve Cep Takvimleri,biblo vb. 0,01 0,25 0,05 3,93 0,05 10,11% 0,06 5,58 0,06 3,83% 0,06 14,47% 0,07 23,73% 0,09
Mahiyeti ne olursa olsun yapıştırılacak çeşitli afişler
ve benzerlerinin beherinin metrekaresinden; 0,02 0,50 0,50 3,93 0,52 10,11% 0,57 5,58 0,60 3,83% 0,63 14,47% 0,72 23,73% 0,89
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
Eğlence Vergisi En az En çok
2013
Kabul
edilen
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2014
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2015
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2016
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2017
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2018
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2019
Biletle Girilmesi Zorunlu Olmayan Yerlerden
Bar ve Pavyonlardan
a-)Turistik,Lüks üstü ve lüks tarifeyle çalışanlardan 5 100 40 3,93 41,57 10,11 45,77 5,58 48,33 3,83 50,18 14,47 57,44 23,73 71,07
b-) 1 .sınıf olanlardan 5 100 10 3,93 10,39 10,11 11,44 5,58 12,08 3,83 12,55 14,47 14,36 23,73 17,77
c-)2.sınıf olanlardan 5 100 8 3,93 8,31 10,11 9,15 5,58 9,67 3,83 10,04 14,47 11,49 23,73 14,21
d-)Diğer bar ve pavyonlardan 5 100 5 3,93 5,20 10,11 5,72 5,58 6,04 3,83 6,27 14,47 7,18 23,73 8,88
Müzikli Gazino,taverna,kokteyl salonlarından
a-)Turistik,lüks üstü,tarifeyle çalışanlardan 5 100 30 3,93 31,18 10,11 34,33 5,58 36,25 3,83 37,64 14,47 43,08 23,73 53,30
b-) 1 .sınıf olanlardan 5 100 10 3,93 10,39 10,11 11,44 5,58 12,08 3,83 12,55 14,47 14,36 23,73 17,77
c-)2.sınıf olanlardan 5 100 5 3,93 5,20 10,11 5,72 5,58 6,04 3,83 6,27 14,47 7,18 23,73 8,88
Gece kulübü,kabare,dansingler,diskotekler 5 100 5 3,93 5,20 10,11 5,72 5,58 6,04 3,83 6,27 14,47 7,18 23,73 8,88
Oyun salonu olarak faaliyet gösteren atari Bilardo ve
masa futbolu ile benzerlerini Oynatan ve işleten
yerlerden aşağıda Gösterildiği gibi günlük olarak;
a-)l ile3 dahil oyun alet ve masası işletenler 5 100 5 3,93 5,20 10,11 5,72 5,58 6,04 3,83 6,27 14,47 7,18 23,73 8,88
b-)4 ile 6 dahil 5 100 10 3,93 10,39 10,11 11,44 5,58 12,08 3,83 12,55 14,47 14,36 23,73 17,77
c-)7 ve daha fazla 5 100 10 3,93 10,39 10,11 11,44 5,58 12,08 3,83 12,55 14,47 14,36 23,73 17,77
d-)Turistik belgeli işletmeler 5 100 10 3,93 10,39 10,11 11,44 5,58 12,08 3,83 12,55 14,47 14,36 23,73 17,77
Turistik tarifeyle işletilen yerlerde çalıştırılmakta olan
her şans ve talih oyunu ve makineler için;
5 100 5 3,93 5,20 10,11 5,72 5,58 6,04 3,83 6,27 14,47 7,18 23,73 8,88
1. ve 2. maddede yazılı olup bir kısım biletle girilen,
bir kısım yerlerine fıks menü tarifesi uygulanan çalgılı
bahçe ve gazinolara biletle girilen yerler haricindeki
yerler içi günlük tarife uygulanır.

5 100 5 3,93 5,20 10,11 5,72 5,58 6,04 3,83 6,27 14,47 7,18 23,73 8,88
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23
İşgal Harcı En az En çok
2013
Kabul
edilen
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2014
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2015
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2016
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2017
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2018
Yeniden Değerleme
Oranı
%
2019
(1)-Pazar ve Panayır kurulan yerlerin meydanları,
mezat yerlerinin her türlü mal ve hayvan satıcıları
tarafından işgali beher (m²) için günde
Seferihisar Pazaryeri 0,50 2,50 2,50 3,93 2,60 10,11 2,86 5,58 3,02 3,83 3,14 14,47 3,59 23,73 4,44
Sığacık Pazaryeri 0,50 2,50 2,50 3,93 2,60 10,11 2,86 5,58 3,02 3,83 3,14 14,47 3,59 23,73 4,44
Ürkmez Pazaryeri 0,50 2,50 2,50 3,93 2,60 10,11 2,86 5,58 3,02 3,83 3,14 14,47 3,59 23,73 4,44
Üretici Pazarı 0,50 2,50 2,50 3,93 2,60 10,11 2,86 5,58 3,02 3,83 3,14 14,47 3,59 23,73 4,44
Doğanbey Pazaryeri 0,50 2,50 2,00 3,93 2,08 10,11 2,29 5,58 2,42 3,83 2,51 14,47 2,87 23,73 3,55
(2)-Yol, meydan ,Pazar,iskele,köprü gibi umuma ait
yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için
işgalinde beher (m²) için günde 0,50 2,50 0,50 3,93 0,52 10,11 0,57 5,58 0,60 3,83 0,63 14,47 0,72 23,73 0,89
Hayvan satıcılarının işgalinde 3,93 0,00 10,11 0,00 5,58 0,00 3,83 0,00 14,47 0,00 23,73 0,00
a-)Satışı yapılan küçükbaş hayvan başına 0,50 2,50 0,50 3,93 0,52 10,11 0,57 5,58 0,60 3,83 0,63 14,47 0,72 23,73 0,89
b-)Satışı yapılan büyükbaş hayvan başına 1,00 5,00 1,00 3,93 1,04 10,11 1,14 5,58 1,21 3,83 1,25 14,47 1,44 23,73 1,78
Motorlu kara taşıtlarının işgali halinde trafik
komisyonunun görüşü alınarak
a-)Her taşıttan beher saat için; 0,25 1,25 1,00 3,93 1,04 10,11 1,14 5,58% 1,21 3,83 1,25 14,47 1,44 23,73 1,78
b-)Parkmetre çalıştırılan yerlerde ve her saat için harç
alınır. 0,50 2,50 1,00 3,93 1,04 10,11 1,14 5,58% 1,21 3,83 1,25 14,47 1,44 23,73 1,78
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24
BULGU 5: Ambalaj ve Cam Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesi İşinin
İhale Edilmemesi ve Verilen İmtiyaz Hakkı Karşılığında Gelir Elde Edilmemesi
İzmir Seferihisar Belediyesi, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8’inci maddesine
dayanılarak hazırlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nde kendisine verilen
görevleri yerine getirmek maksadıyla Geri Dönüşüm ve Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti. ile
ambalaj atıklarının toplanmasını kapsayan bir protokol imzalamıştır. Belediyenin söz konusu
firmaya verdiği imtiyaz hakkı karşılığında herhangi bir gelir elde etmediği tespit edilmiştir.
5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları’nı düzenleyen
15’inci maddesinin (g) fıkrasında; “Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri
kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak”
belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmaktadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Ambalaj
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde; ambalaj atıklarıyla ilgili olarak
belediyelere bazı görev ve sorumluluklar verilmiştir.
Aynı Yönetmelik'in 24’üncü maddesinin birinci fıkrasında; ambalaj atıklarının
kaynağında ayrı toplanmasından 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesine göre
belediyelerin sorumlu olduğu belirtilmektedir.
Adı geçen Yönetmelik'in 24’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde;
belediyelerin ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplama-ayırma faaliyetini kendisi veya
sözleşme imzaladığı çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli toplama-ayırma tesisleri ile
gerçekleştireceği belirtilmiştir. (b) bendinde ise; ambalaj atıklarını kaynağında toplama ayırma
faaliyetini kendisi gerçekleştirecek olan belediyelerin toplama ayırma tesisi kurma ve bu tesise
çevre lisansı alma zorunluluklarının olduğu belirtilmiştir.
Ambalaj atıklarının toplanması konusunda bazı kuruluşlar yetkili kılınmışlardır. Bu
kuruluşlar da ambalaj atıklarının toplanmasında imtiyaz sahibi şirketlerden hizmet alımı
yapmakta ve bedelini düzenlenen fatura karşılığında söz konusu şirketlere ödemektedir.
Ancak yapılan incelemede, İzmir Seferihisar Belediyesi tarafından söz konusu imtiyaz
hakkı verilmesi karşılığında, herhangi bir bedel alınmadığı tespit edilmiştir.
Ambalaj atıklarının toplanması konusunda imtiyaz devrinin, 2886 Sayılı Devlet İhale
Kanunu hükümleri çerçevesinde açılacak ihale yoluyla, en yüksek bedeli ödemeyi kabul eden 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25
firmaya verilerek gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
BULGU 6: Belediye Sınırları İçerisinde Yapılmış Olan Kamulaştırma İşlemlerine
İlişkin Bilgilerin Tapu İdaresinden Alınmaması
Kurumun taşınmaz gelirlerinin incelenmesi sonucu, belediye sınırları içerisinde
yapılmış olan kamulaştırma işlemlerinin İzmir Tapu Müdürlüğü tarafından belediyeye
bildirilmesi konusunda gerekli takibin yapılmadığı tespit edilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, belediyeler
tarafından tahsil edilen ve önemli bir gelir kalemi olan emlak vergisini güvence altına almak
amacıyla Tapu İdaresine kamulaştırma işlemleri, devir gibi mülkiyet değişimlerini ilgili
belediyeye bildirme zorunluluğu getirmiştir. Bu zorunluluk bir vergi güvenlik önlemi olarak
getirilmiştir. Zira emlak vergisi beyana dayalı bir vergidir.
2942 sayılı Kanun’un “Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın
idare adına tescili” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“..Bu tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi
ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir. ”, “Vergilendirme”
başlıklı 39’uncu maddesinde; “Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak
vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde,
kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh
olunur.” hükümleri yer almaktadır.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23’üncü
maddesinde; “Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini
tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil)
emlâk vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Emlâkin bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye
verilir.”
Denilmekte,
Aynı Kanun’un “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde;
“…
6. Bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi
(Araziden bir kısmının istimlak edilmesi de ifraz hükmündedir.)”
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26
ve “Ödeme süresi” başlıklı 30’uncu maddesinde; “Devir ve ferağı yapılan bina ve
arazinin, devir ve ferağın yapıldığı yıl ile geçmiş yıllara ait ödenmemiş Emlak Vergisinin
ödenmesinden devreden ve devralan müteselsilen sorumlu tutulurlar. Devralanın mükellefe
rücu hakkı saklıdır. Tapu daireleri devir ve ferağ işlemini, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın
15'inci günü akşamına kadar ilgili belediyelere bildirir.”
Hükümleri yer almaktadır.
6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun’un “Döner sermaye” başlıklı 8’inci maddesinde;
“(1) Genel Müdürlük, ürettiği her türlü tapu, kadastro, harita ve arşiv bilgi ve belgeleri
ile sunduğu hizmetlerden gelir elde etmek üzere merkez veya bölge müdürlükleri bünyesinde
döner sermaye işletmeleri kurar. (7) (Ek: 3/6/2014-6544/ 1 md.) Genel yönetim kapsamındaki
kamu idareleri, köy tüzel kişileri ve kalkınma ajanslarının kanunlarla sayılan görevleriyle ilgili
yapılacak tapu işlemlerinden ve veri paylaşımından döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez.
Veri paylaşımına ilişkin protokol veya sözleşmelerde, döner sermaye hizmet bedellerinin
ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenebilir.” denilmektedir.
Gayrimenkul mülkiyetinin kamu tüzel kişiliği adına tescil edildiği kamulaştırma
işlemlerinin mevzuat gereği ilgili belediyeye bildirilmemiş olması sonucu;
* Kamulaştırılarak kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan gayrimenkule ilişkin
daha önceden beyanname verilmediği, emlak vergisi ödenmediği ve bildirim yapılmamış
olduğundan bu hatanın düzeltilmeden devam edeceği,
* Kamulaştırılarak kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan gayrimenkule ilişkin
daha önceden gelen emlak vergisi borçlarının bulunduğu ve bildirim yapılmamış olduğundan
bu hatanın düzeltilmeden devam edeceği,
* Kamulaştırılarak kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan gayrimenkule ilişkin
Kamulaştırma Kanunu’ndan kaynaklanan ek emlak vergisinin beyan edilmediği ve bildirim
yapılmamış olduğundan bu hatanın düzeltilmeden devam edeceği,
* Bildirim yapılmamış olması nedeniyle beyanname verilmiş olan gayrimenkullerde
kamu adına tescil tarihinden sonra tahakkuk yapılmaması gerekirken, eski malik adına tahakkuk
yapılmaya devam edeceği,
* Bildirim yapılmamış olduğundan bu hatalar sonucu ortaya çıkan emlak vergisinden
kamulaştırmayı yapmış olan kamu kurumunun müteselsil sorumluluğunun devam edeceği, 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27
Gibi riskler bulunmaktadır.
Tapu İdaresinin özellikle Kamulaştırma Kanunu ve Emlak Vergisi Kanunu
kapsamındaki işlemler konusunda ilgili belediyeleri bilgilendirmesi; 6083 sayılı Kanun
çerçevesinde veri paylaşımı sağlaması; bu bilgilendirme ve paylaşımın Takbis sistemi
kapsamında gerekli teknolojik altyapı kullanılarak sistemli ve zamanlı olması; belediye
tarafından da bilgilendirme ve paylaşım takibinin yapılarak emlak vergisi tahsilât gelirlerinin
ve dolayısıyla mali tablolarının doğruluğunun sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
BULGU 7: Büyükşehir Belediyesinin Görev ve Sorumlulukları Kapsamında Yer
Almasına Karşın Belediye Tarafından Yol Üstü Otoparkların Kiraya Verilmesi
Yapılan incelemelerde büyükşehir belediyesi görev ve sorumlulukları kapsamında yer
almasına rağmen Seferihisar ilçe belediyesi tarafından ihale yapılarak yol üstü otoparkların
kiraya verildiği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin
görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında büyükşehir belediyesinin
görev, yetki ve sorumlulukları hüküm altına alınmış ve (f) bendinde; “Büyükşehir ulaşım ana
plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak
ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve
toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını
belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde
araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların
belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.” hükmü tesis
edilmiştir.
Buna göre büyükşehir belediyelerinde, ilçe belediyelerinin yol üstü otopark
işletebilmesi mümkün değildir. Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde de yol üstü otoparklar
idarenin iştiraki konumunda olan İzelman AŞ’ye 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesine
istinaden meclis kararı ile işlettirilmektedir.
Ayrıca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Park ücretinin alınması, araçların
çektirilmesi ve kaldırılması ile muhafazası” başlıklı 79’uncu maddesinde; “Karayolu üzeri
park yerindeki araçlar için park ücreti, yetki ve sorumluluk alanına göre park yerini tespite
yetkili idarece veya bu idare tarafından işletme izni verilen gerçek veya tüzel kişilerce
alınabilir. Bunlar dışında hiçbir gerçek veya tüzel kişi herhangi bir şekilde park ücreti alamaz. 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28
Erişme kontrollü karayolları (otoyol-ekspresyol) hariç olmak üzere büyükşehirlerde yetkili
idareler, büyükşehir belediyeleridir. Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak park ücreti alan veya
almaya teşebbüs edenler, fiilleri daha ağır bir ceza gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde,
altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” hükmü
yer almaktadır.
Mezkûr Kanun kapsamında düzenlenen haliyle ilçe belediyeleri tarafından yol üstü
(sokak arası) otopark işletilmesi ve/veya işlettirilmesi halinde cezai müeyyideler
öngörülmüştür.
Yapılan incelemede Belediye encümeninin 25/06/2015 tarihli kararı ile 2886 sayılı
Kanun’un 45’nci maddesi kapsamında açık ihale usulü ile 3 yıllığına 20.100.00 TL bedelle spor
kulübü derneğine cadde ve sokak üstlerini otopark alanları olarak belirleyip kiraladığı tespit
edilmiştir.
Söz konusu uygulama gerek 5216 sayılı Kanun açısından gerekse 2918 sayılı Kanun
açısından mevzuata aykırıdır. İdare tarafından mevzuata aykırı bu durumun sonlandırılması
gerekmektedir.
Tablo 13: Otopark Olarak Kiraya Verilen Alanlar
Mevki Uzunluk Araç Adeti 60 ve 90 Derecelik Park
Akkum caddesi akkum yolu sol taraf 250 m 65
145 sokak sağ taraf 110 m 17
145 sokak ile 161 sokak arası sol taraf 110m 23
Eski sığacık yolu 138 sokak ile akkum caddesi
arası sağ taraf 110 m 20
139 sokak ile 148/1 sokak arası yolun sağ tarafı 160 m 26
137 sokak ile 127 sokak arası yolun sol tarafı 200 m 30
Girlen mevkii 1 2 3 nolu otoparklar ….. 480
Sığacık caddesi 137 sokak ayrımından liman
caddesi arasında bölünmüş yolun karşılıklı sağ
tarafı
70 m 10
Paşa pansiyon önü girişi 100 m 30
Hükümet cad.(mektep cad.hisar kırtasiye önü) 71 m 13
Hükümet cad (reco giyim-meydan tantuni önü) 11.5 21
Atatürk caddesi (belediye pasajı önü) 10,1 2
Atatürk caddesi (teos şarküteri-teos store önü) 70 13
Atatürk caddesi (nurseval optik-vakıfbank önü) 62 12
Atatürk caddesi(turan yapı-çangar market önü) 55 10
Atatürk caddesi (şok market önü) …. ….. 4
Atatürk caddesi (5 yıldız unlu mamüller-baltalar
kasabı önü) 41 8
İnönü caddesi sağlık ocağı meydanı 16,4 3 15
Hecat hepkon caddesi eski belediye önü 19,2 4 6
Hecat hepkon caddesi (yapı kredi bankası enter
emlak önü) 42 8
Hecat hepkon caddesi (bim market –taş kardeşler
kuruyemiş önü) 59 11
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29
Hecat hepkon caddesi (sayın fotoğrafçılık -
32.sokak ayrımı) 113 21
52/4 sok.(32.sok-52/5 sok arası) 113,5 21
52/4 sok. (32.sok-yurtiçi kargo arası) 112 21
52/4 sok.(gün yapı-11 eylül cad.yol ayrımı) 48 9
Atatürk caddesi (turkcell-işbankası önü) 61 11
11 eylül caddesi (ptt-yeni kültür merkezi arka
girişi) 61 11
BULGU 8: Çevreyi Kirletecek Şekilde Atık Bırakanlara Çevre Kanunu Uyarınca
Ceza Kesilebilmesi İçin Gereken Yetki Belgesinin Alınmaması
Çevre kirliliğine sebebiyet verecek şekilde atık bırakanlara Çevre Kanunu uyarınca
cezai müeyyide uygulanabilmesi için gerekli olan yetki başvurusunda bulunulmadığı tespit
edilmiştir.
Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin;
“Genel Esaslar” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının, üretici ve taşıyanları tarafından
belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve
depolama tesisleri dışında denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve
dolgu yapılması yasaktır.
Faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak
özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşlar; bu atıkların üretilmesinden önce ilgili
belediyeye/mahallin en büyük mülki amirine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu
Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama
sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlüdürler. Bununla ilgili işlemler 23 üncü maddede
belirtilen esaslara göre yapılır.
Yapılan denetimlerde hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını Yönetmelikte belirtilen
esaslara aykırı olarak çevre kirliliğine neden olacak şekilde alıcı ortama verdiği tespit edilen
üretici, taşıyıcı ve depolayanlar hakkında 46 ncı maddede belirtilen cezai işlemler uygulanır.
Ayrıca tespit edilen eksiklik veya kirlilik, tebliğ edilen süreler içinde giderilmezse bu atıkların
toplanması, taşınması ve bertarafı maliyeti ilgililerden peşin olarak tahsil edilir.”,
“Yönetmeliğe Aykırılık” başlıklı 46’ncı maddesinde;
“Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında Kanunun 15 ve 16 ncı
maddelerinde belirtilen merciler tarafından gerekli işlemler yapılır ve Kanunun 20, 21, 23, 24 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30
ve 26 ncı maddelerinde belirtilen cezalar verilir.”
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20’maddesinin (r)
bendinde de;
''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya
sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan,
geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal
edenlere 60.000 Türk Lirası idari para cezası verilir.'';
aynı maddenin 2’inci fıkrasında ise;
"Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para
cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir."
“İdari cezalarda yetki” başlıklı 24’üncü maddesinde;
“Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Bu
yetki, 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve
merciler tarafından da kullanılır.”,
“Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü” başlıklı 12’nci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Bakanlığa aittir.
Gerektiğinde bu yetki, Bakanlıkça; il özel idarelerine, çevre denetim birimlerini kuran belediye
başkanlıklarına, Denizcilik Müsteşarlığına, Sahil Güvenlik Komutanlığına, 13/10/1983 tarihli
ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre belirlenen denetleme görevlilerine devredilir.
Denetimler, Bakanlığın belirlediği denetim usûl ve esasları çerçevesinde yapılır.”
Hükümleri yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 34’üncü maddesinde ise kanunlarda öngörülen
cezaları vermek Belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır
Çevre Kanunu ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
uyarınca, belediye tarafından belirlenen yerler dışında bir yere çevre kirliliğine sebep olacak
şekilde hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının atılması, taşınması idari para cezasını
gerektiren hallerdendir. Mezkur Yönetmelik uyarınca hafriyat sahalarını belirlemek ve
denetlemek yetkisi belediye mücavir sınırları içinde belediyeye aittir. Yönetmelik’e aykırı
hareket edenler hakkında ise Çevre Kanunu hükümlerinin uygulanacağı amirdir.
Çevre Kanunu’na göre ise Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31
yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan,
geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası,
ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idari para cezası verileceği, bu yolla sebebiyet verilen çevre
kirliliğinden dolayı cezaların 3 katı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca cezayı
gerektiren fiillerin 3 yıl içerisinde tekerrürü halinde ilk seferde bir kat, iki ve sonrakilerde ise 2
kat artırımlı uygulanacağı belirtilmiştir.
Ancak Seferihisar Belediyesinin 2019 Yılı hesap ve işlemlerinin denetlenmesi
sonucunda, çevre kirliliğine sebebiyet verecek şekilde yasal olarak belirlenen sahaların dışına
hafriyat ve atık taşıyan, dökenlere uygulanan cezaların Çevre Kanunu’na göre kesilmesi
gerekirken Kabahatler Kanunu’na göre kesildiği, Kabahatler Kanunu uyarınca kesilen cezaların
da Çevre Kanunu’na göre kesilmesi gereken cezalardan düşük olduğu görülmüştür. Ancak
belediye tarafından söz konusu cezaların kesilebilmesi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığından
denetim yetkisi alınmalıdır. Yapılan incelemelerde denetim yetkisi alınabilmesi için belediye
tarafından herhangi bir girişimde bulunulmadığı tespit edilmiştir. Seferihisar Belediyesi
mücavir alan sınırları içerisinde Çevre Kanunu’na muhalefet edip çevreyi kirletenler hakkında
caydırıcılığı sağlayacak idari para cezalarının uygulanabilmesi için izin alma işlemlerinin
ivedilikle yapılmasının gerektiği değerlendirilmektedir.
BULGU 9: Eğlence Hizmeti Sunan İşletmelerden Eğlence Vergisinin Alınmaması
Belediye sınırları içerisinde yer alıp eğlence hizmeti sunan işletmeler için Eğlence
Vergisi tahakkukunun yapılmadığı, bu suretle Belediyenin gelir kaybına uğradığı tespit
edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile belediye ve mücavir alan sınırları içindeki
eğlence faaliyetleri eğlence vergisinin konusuna alınmıştır. Kanun’un 17 ve 21'inci
maddelerinde belirtilen ve belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yer alan eğlence
işletmelerinin faaliyetlerinin eğlence vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Kanun’un
21'nci maddesinde ise eğlence vergisinin konusuna giren faaliyetler sayılmış, maddenin I/5
no.lu ayrımında, sirkler, lunaparklar, çalgılı bahçeler ve benzerlerinden %20 oranında eğlence
vergisi alınacağı belirtilmiştir. Ayrıca Kanun’un 20/3'üncü maddesinde, biletle girilmesi
zorunlu olmayan bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare, dansing, bilardo
ve masa futbolu salonları gibi eğlence yerlerinde işin mahiyetine göre çalışılan her gün için,
Belediye Meclislerince takdir edilecek miktarda eğlence vergisi ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Danıştay 9'uncu Dairesinin 07.11.2007 tarih ve E: 2005/5313, K:2007/3726 sayılı 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32
kararında özetle, “play station salonları biletle girilmesi zorunlu eğlence yerlerinden
olmadığından, söz konusu salonlardan belediye meclisince belirlenen tarifeye istinaden
eğlence vergisi alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı...” denilmektedir.
İzmir Seferihisar Belediyesi mücavir sınırları içerisinde yer alan ve yukarıdaki
mahiyette faaliyet gösteren işyerlerinin bulunmasına rağmen herhangi bir tahakkuk ve tahsilat
işlemi yapılmamıştır. İdare tarafından söz konusu iş yerlerinden eğlence vergisi alınmamasının
mevzuata aykırılık teşkil ettiği ve idare gelirlerini olumsuz etkilediği değerlendirilmektedir.
BULGU 10: Kamu İdaresinden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan
İşyerlerine Çevre Temizlik Vergisi Tahakkukunun Yapılmaması ile Emlak Vergisi
Tahakkukunun Eksik Yapılması
Kamu İdaresinin mülki sınırları içerisinde yer alan ve İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun
hükümlerinden muaf tutulan avukatlık büroları, serbest muhasebeci mali müşavirlik büroları,
muayenehane gibi yerlerden emlak vergisi beyannamelerini mesken olarak verenlere iş yeri
çevre temizlik vergisinin tahakkuk ettirilmediği ve emlak vergisinin tahakkukunun mesken
üzerinden eksik yapıldığı anlaşılmıştır.
A. Kamu İdaresinden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan İşyerlerine Çevre
Temizlik Vergisi Tahakkukunun Yapılmaması
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Çevre Temizlik Vergisini düzenlediği
mükerrer 44’üncü maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik
hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik
vergisine tabidir.
…
Verginin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.
İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce
binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı
itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere,
belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde
kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33
sürelerinde ödenir.
…” denilerek iş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre ve temizlik vergisinin
ilçe belediyelerince emlak vergisinin taksit sürelerinde tahsil edileceği belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesine göre bu Kanun hükümlerinden muaf
tutulan iş yerleri sayılmıştır.
Yapılan düzenlemeler ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik
hizmeti veren işyerleri, tabipler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma
ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da bu yerlerin işyeri açmak
için faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından
faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı
niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
İş yerleri için Çevre ve Temizlik Vergisi mükellefiyetleri Belediyeye İş Yeri Açma ve
Çalışma Ruhsatı almak için başvuruda bulunduklarında oluşturulmaktadır. Yukarıda bahsi
geçen ve İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatından muaf olan iş yerleri için ise Çevre ve Temizlik
Vergisi mükellefiyeti kendilerinin başvurduğu durumlar haricinde oluşturulamamaktadır.
Söz konusu durumun önüne geçebilmek adına mükellefiyet tespiti amacı ile gerekli
çalışmaların yapılarak işyeri Çevre Temizlik Vergisi tarh ve tahakkuklarının mevzuata uygun
olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
B. Kamu İdaresinden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan İşyerlerine Emlak
Vergisi Tahakkukunun Mesken Üzerinden Yapılması
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde;
"Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik
gibi tasarruf edenler öder.”
denilmekte olup, aynı Kanun’un “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir. Bu
oranlar, 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlar
içinde % 100 artırımlı uygulanır. …”
hükmüne yer verilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Vergi değerini tadil
eden sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34
“Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir:
…
3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus
mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus
mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina
sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli
olur.)
…” denilerek bir binanın ikamete özgü bölümlerinden bir kısmının işyeri olarak
kullanılması durumunda vergi değerinde değişiklik yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Emlak Vergisi, mükelleflerin beyannameleri esas alınarak tahakkuk ve tahsil
edilmektedir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme süresi” başlıklı 23’üncü
maddesine göre aynı Kanun’un 33’üncü maddesinde sayılan hususlar nedeniyle vergi değerinde
değişiklik yapılmasının gerekmesi halinde emlak vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu
belirtilmiştir.
İş yerleri için Emlak Vergisi mükellefiyeti Belediyeye İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı
almak için başvuruda bulunduklarında otomatik olarak oluşturulmaktadır. Yukarıda bahsi
geçen ve İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatından muaf olan iş yerlerinin mükellefiyetleri ise
vermiş oldukları emlak vergisi beyannamesinde belirtmiş oldukları bina kullanım şekli
üzerinden oluşturulmaktadır.
Kamu İdaresi sınırları içerisinde yer alan avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali
müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek gruplarının
iş yeri olarak kullandıkları binaların emlak vergisinin mesken üzerinden tahakkuk ve tahsil
edildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu durumun önüne geçebilmek adına gerekli çalışmaların yapılarak emlak
vergisi tarh ve tahakkuklarının mevzuata uygun olarak yapılmasının sağlanması gerekmektedir.
BULGU 11: Emlak Vergisi Hesaplamalarında Kullanılan Bina İnşaat Sınıflarının
Hatalı Tespit Edilmesi
Kamu İdaresince Emlak Vergisine esas bina sınıflarının, Maliye Bakanlığınca
yayınlanan “Bina İnşaat Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel” yerine “Mimarlık ve Mühendislik
Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35
Tebliğ” ekinde yer alan cetveller kullanılarak belirlendiği tespit edilmiştir.
Emlak Vergine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük’ün
“Binaların inşaat sınıflarına göre ayrımı” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“Binalar, aşağıdaki sınıflara ayrılır:
1 - Lüks inşaat,
2 - Birinci sınıf inşaat,
3 - İkinci sınıf inşaat,
4 - Üçüncü sınıf inşaat,
5 - Basit inşaat,
Bu sınıflama, binanın yapılış tarzı, işçiliği, çeşitli kısımlarında kullanılan malzemenin
cinsi, kalitesi ve benzeri hususlar nazara alınarak yapılır.
İnşaat sınıflarının tayinine esas alınacak nitelikler Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan
olunur.”
denilmektedir.
Bahsedilen Tüzük’ün 10’uncu maddesinin son fıkrasındaki hükme istinaden 15.12.1982
tarih ve 17889 sayılı Resmi Gazete'de “Bina İnşaat Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel”
yayımlanmıştır. Cetvelde binaların yapılış tarzı, işçiliği, çeşitli kısımlarında kullanılan
malzemenin cinsi ve kalitesi gibi özelliklere yer verilmiş, binalar Tüzük’e uygun olarak beş
sınıfa ayrılmış ve her sınıf için de on adet kıstas belirlenmiştir. Emlak Vergisine esas olacak
bina sınıflarının tespiti bu kıstaslara göre yapılmalıdır.
Bu kıstaslara göre belirlenecek bina sınıflarının metrekare başına inşaat maliyet
bedelleri ise her yıl yayınlanan Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği eklerinde yer verilen
“Binaların Metrekare Normal İnşaat Maliyet Bedellerini Gösterir Cetveller” ile
belirlenmektedir.
İlgili cetvellerde metrekare normal inşaat maliyet bedelleri, bina çeşitlerine ve
sınıflarına göre belirlenmekte; bina inşaat maliyetleri ise bina vergisinin matrahını doğrudan
etkilemektedir. Bina sınıfının olması gerekenden daha düşük bir sınıf olarak belirlenmesi, inşaat
maliyet bedellerinin, dolayısıyla bina vergi değerlerinin olması gerekenden daha az miktarda
hesaplanmasına ve belediyenin daha az miktarda emlak vergisi tahsilatı yapmasına neden
olmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36
Kamu İdaresi tarafından emlak vergisine esas bina sınıfları tespit edilirken “Bina İnşaat
Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel” yerine yapı kullanım izin belgeleri için yayımlanan ve bina
sınıflarını tamamen farklı kriterlere göre belirleyen “Mimarlık ve Mühendislik Hizmet
Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ”
ekinde yer alan cetveller kullanılmıştır. Örneğin söz konusu Tebliğ’de 1. Sınıf Yapılar, basit
kümes, basit tarım yapıları, kâgir inşaat, gölgelik, çardak gibi en düşük sınıftaki yapılar olarak
tarif edilmekte iken; “Bina İnşaat Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel” de ise 1. Sınıf Yapılar
tabii ve suni taş kaplamalı, ısı yalıtımlı, püskürtme sıvalı, ahşap, parke ve halı kaplı… binaları
temsil etmektedir. Bu durum tüm bina sınıfları için geçerli olup söz konusu yanlış uygulama
emlak vergisine esas bina sınıflarını ve bu sınıflar için hesaplanacak değerler üzerinden alınacak
Bina Vergilerini doğrudan etkilemektedir.
Emlak vergisi kaybını önleyecek şekilde bina sınıflarının yeniden tespit edilmesine
yönelik çalışmalar yapılmalı; Emlak Vergisine esas bina sınıflarının tespitinde Maliye
Bakanlığı tarafından yayımlanan Bina İnşaat Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel dikkate
alınmalıdır.
BULGU 12: İşletme Hakkı Niteliğindeki Kiralamalar Üzerinden Katma Değer
Vergisi Tahsil Edilmemesi
Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan taşınmazların kira sözleşmesinin incelenmesi
neticesinde işletme hakkı kiralaması niteliğinde olan bazı taşınmaz kiralama bedelleri
üzerinden Katma Değer Vergisinin hesaplanmadığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun, “Verginin konusunu teşkil eden
işlemler” başlıklı 1’inci maddesinde; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde
belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin Katma Değer Vergisine tabi olduğu
belirtilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinin 5’inci bendinde “işletme
hakları” da sayılmış olup işletme haklarının kiralanması işlemleri Katma Değer Vergisine tabi
olacaktır.
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-d bendinde, bu Kanun’un 1/3-f bendinde
vergiye tabi olarak sayılan işlemlerden bazılarına istisna getirilmiş ve iktisadi işletmelere dâhil
olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri vergiden istisna edilmiştir. Kamu idareleri,
dernekler, vakıflar, belediyeler, iktisadi işletme mahiyetinde olmadıklarından bunlara ait
gayrimenkullerin kiralanması işlemleri prensip olarak Katma Değer Vergisinden müstesnadır. 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37
Ancak bu madde hükmü ile sadece iktisadi işletmeye dâhil olmayan gayrimenkullerin
kiralanması vergiden istisna edilmiş, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesi ile
gönderme yapılan Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde sayılan diğer mal ve hakların
kiralanması işlemleri istisna kapsamına dâhil edilmemiştir.
Konu ile ilgili olarak 11 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin E
bölümünde bu durum şöyle ifade edilmiştir;
“Katma Değer Vergisi Kanununun 1. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde sayılan;
genel bütçeye dahil idareler, katma bütçeye dahil idareler, belediyeler ve köyler ile bunların
teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların
kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamına
girmediğinden vergiye tabi olmayacaktır. Bu kuruluşlar iktisadi işletme niteliği taşımadığından
sahip oldukları gayrimenkullerin kiralanması işlemleri de vergiye tabi olmayacak, ancak Gelir
Vergisi Kanununun 70. maddesi kapsamına giren diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri
ile bu kuruluşlarca gerçekleştirilen her türlü ithalat vergiye tabi olacaktır. …”
Bu durumda gayrimenkul kiralaması dışında kalan işletme hakkının kiralanması gibi,
kamuya ait diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri yukarıdaki hükümler gereği Katma
Değer Vergisine tabi olacaktır.
Gelir İdaresi Başkanlığının konu ile ilgili vermiş olduğu görüşlerde de bu husus açıkça
ifade edilmiş olup Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki gayrimenkullerin kiraya verilmesi
halinde Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-d maddesi gereği vergi hesaplanmayacağı,
ancak iktisadi işletmeye dâhil olmasa da kiraya verilen gayrimenkul tek başına bir iktisadi
işletme mahiyetinde ise bu kiralama işlemi gayrimenkul kiralaması değil işletme hakkının
kiraya verilmesi (çay ocağı, otopark, spor tesisi, iskele, büfe vb. gibi) olarak
değerlendirileceğinden anılan Kanun’un 1/3-f bendine göre vergi hesaplanacağı belirtilmiştir.
İdare tarafından işletme hakkı kiralaması niteliğinde olan büfe, spor tesisi, otopark,
kahvehane vb. bazı taşınmaz kiralamalarından katma değer vergisi hesaplanmamaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda gayrimenkul kiralaması olmayıp işletme
hakkının kiralanması niteliğinde olan taşınmaz kiralaması işlemlerinden katma değer vergisi
hesaplanmasının gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38
BULGU 13: Muafiyet Tesis Edilen Mükelleflerin Muafiyet İçin Gerekli Şartları
Sağlaması Hususunda Etkin Bir Tespit ve Teyit Mekanizmasının Bulunmaması
Muafiyet tesis edilen mükelleflerin muafiyet için gerekli şartları sağlaması hususunda
etkin bir tespit ve teyit mekanizmasının bulunmadığı tespit edilmiştir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinde,
“…
Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını
doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri
münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret
bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu
meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda
belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da
uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm
uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı
yetkilidir…” hükmü yer almaktadır.
İndirimli bina vergisinden (‘0’ oranlı vergi) yararlanacak kişi ve kişilerin sağlaması
gereken şartlar yukarıda yer alan Kanun hükmüyle birlikte Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğlerinde ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. Buna göre, çeşitli tarihlerde yürürlüğe giren ve
uygulamaya yönelik düzenlemeleri içeren Genel Tebliğler ile Bakanlar Kurulunca belirlenecek
indirimli vergi oranından, Türkiye'de brüt yüz ölçümü 200 m2
’yi geçmeyen tek meskeni olan
veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan;
Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak
üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, Hiçbir geliri olmadığını beyan eden mükelleflerin,
indirimli vergi oranından yararlanabilmeleri için, hizmet karşılığı elde edilen ücret geliri, ticari,
sınaî ve mesleki faaliyet geliri, tarımsal faaliyet geliri, menkul ve gayrimenkul geliri, faiz ve
temettü geliri veya benzeri türde bir gelirinin olmaması,
Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli,
dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, Sosyal güvenlik kurumlarından
emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığı alanların, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin
bulunmaması,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39
Gaziler, Bina Vergisi indiriminden yararlanabilmesi için herhangi bir faaliyet veya gelir
şartı aranılmayacak, bunlar her hal ve takdirde bina vergisi indiriminden yararlanacağı,
Şehitlerin dul ve yetimleri, Bina Vergisi indiriminden yararlanabilmesi için herhangi bir
faaliyet veya gelir şartı aranılmayacak, bunlar her hal ve takdirde bina vergisi indiriminden
yararlanacağı,
Engelliler, İndirimli Bina Vergisi oranından yararlanabilmeleri için bu durumlarını tam
teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu veya engelli kimlik kartı ile
ilgili belediyelere belgelendirmeleri,
Şartlarını taşımaları ve gerekli belgeleri ibraz etmeleri halinde istifade edeceklerdir.
Ayrıca, birden fazla meskeni olanlar veya birden fazla meskende hisseye sahip olanlar,
muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için söz konusu indirimli vergi
oranının uygulanması mümkün değildir.
Bu kapsamda, İdare tarafından muafiyet hakkı tanınan ve ‘0’ oranlı Emlak Vergisi
uygulanan “emekli, hiçbir geliri olmayan, ev hanımı ve gazi veya şehit yakını” kapsamında
bulunan 1201 kişi üzerinde yapılan incelemede, özellikle Sosyal Güvenlik Kurumu ve Vergi
Dairesi sistemi üzerinden aktif sigortalılık, emekli aylığı dışında aylık ya da gelir elde etme ve
vergi mükellefiyeti tesis edilme hususlarının etkin bir şekilde tespit edilemediği, buna ilişkin
sorgulama ve araştırma işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür. Nitekim muafiyet tanınan
kişilerin beyanları doğrultusunda İdarece muafiyet işleminin uygulanması ve beyan dışında
belge, bilgi talep edilmemesi 57 seri no’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin amir
hükmüdür. Tebliğe göre, Emlâk Vergisi mükelleflerinden Emlâk Vergisi bildirimi dışında tapu
sureti, kimlik fotokopisi, vergi kimlik numarasını gösteren belge, elektrik ve su abone belgesi,
yapı kullanma izin belgesi, m2
cetveli veya başkaca bir belge talep edilmeyeceği, belediyelerce,
Emlâk Vergisi işlemlerinde mükellefler tarafından bildirilen hususların teyidinin,
mükelleflerden belge istenmeden ilgili kurum ve kuruluşlardan yapılması gerektiği,
belediyelerce, mükelleflere ait kimlik bilgileri, İçişleri Bakanlığı Kimlik Paylaşım Sistemi
üzerinden, tapu kayıtları ise Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminden alınabileceği, ayrıca
mükelleflerin şehit, gazi, dul, yetim ve emekli olduklarına ilişkin bilgilerin Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığından elektronik ortamda sağlanmasının mümkün olacağı ve belediyelerin,
Emlâk Vergisi işlemlerinde başta imar birimleri olmak üzere Emlâk Vergisine konu
taşınmazlara ilişkin öncelikle kendi kayıtlarında bulunan bilgi ve belgelerden faydalanacağı ve
gerek duymaları halinde bildirimlerin kontrolü amacıyla bildirime konu taşınmazlarda yoklama
ve tespit yapabileceği, belirtilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40
Ele alınan düzenlemeyle İdarece, mükelleflerin kolay ve hızlı bir şekilde kanuni haktan
yararlanması ve külfet doğuracak taleplerde bulunulmaması gerektiği ortaya konulmaktadır.
Ancak muafiyet tanınan kişilerin beyan durumlarının doğruluğu ve şartların sağlanıp
sağlanmadığı, ilgili servis ve personelce tespit ve tetkik edilmeli ve belirli aralıklarla şartları
taşıyıp taşımadıkları kontrol edilmelidir, etkin bir sorgulama mekanizmasının kurulması
gerekmektedir. Bu doğrultuda;
· İndirimli vergiden yararlanmak isteyen veya mevcut haktan yararlanan kişilerin
beyanları üzerinden hareketle, aktif sigortalı olarak çalışıp çalışılmadığı, emekli aylığı dışında
herhangi bir gelir, ücret ya da kazanç elde edilip edilmediği araştırılmalıdır. Sosyal Güvenlik
Kurumu ile yapılacak protokolle veri tabanı üzerinden aktif çalışma, işe girişi veya çıkış, emekli
aylığı dışında gelir veya ücretin olup olmadığının elektronik ortamda sorgulaması ya da belirli
dönemlerde bilgi alınarak güncel durumların takip edilmesi gerekmektedir.
· Vergi daireleri üzerinden Maliye Bakanlığı veya Gelir İdaresi Başkanlığı ile
yapılacak protokolle ya da belirli dönemlerde yapılacak kontrollerle ticari, sınaî ve meslek
kazanç kapsamında mükellefiyet tesisi sorgulanmalı ve araştırılmalıdır.
Yapılan ayrıntılı açıklamalara binaen, indirimli Bina Vergisi uygulanacak mükelleflerin
gerekli şartları sağlamaları noktasında etkin bir takip, tetkik ve araştırma mekanizmasının
kurulması; Emlak Vergisi gelir kaybının önlenmesine ve indirimli vergi oranından yararlanma
şartlarını taşımadığı halde, gerçek dışı taahhütte bulunmak suretiyle indirimli vergi oranından
yararlanan mükellefler ile durumunda meydana gelen değişikliği bildirmeyen mükelleflerden
alınması gereken verginin, cezalı ve gecikme faizi ile birlikte alınmasına imkân sağlayacaktır.
Sonuç itibariyle, Emlak Vergisi uygulamalarının mevzuata uygun şekilde yürütülmesi
gerekmektedir.
BULGU 14: Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken
Geçiş Hakkı Bedellerinin Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması
Belediyenin yetki alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya
şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin, takip ve tahsil
edilmediği görülmüştür.
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan ve 01.01.2014 tarihinde yürürlüğe giren "Sabit ve Mobil
Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin
Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik" bu faaliyetlerin ücretlendirilmesine ilişkin 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41
düzenlemeler getirmektedir.
Yönetmelik'in “Tanımlar” başlıklı 4'üncü maddesinde;
“… a) Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığını,
…
d) Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke
ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet
alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
e) Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına
ödeyeceği ücreti,
f) Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları
Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin
üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini,
g) Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun
ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya
taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,
ğ) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya
elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirketi,……”
ifade etmektedir.
Yönetmelik'in “Başvuru ve değerlendirme” başlıklı 6’ncı maddesinde İşletmecilerin
geçiş hakkı kullanımı için Bakanlığa başvurmaları gerektiği belirtilmektedir.
Aynı maddenin yedinci fıkrasının başvurusu kabul edilen işletmecilerin kamuya ait
yerlerden geçiş hakkını kullanabilmesi hususunu düzenleyen (b) bendinde;
“Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar
ile mülkiyeti veya tasarrufu belediyelere ve kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar ile
25.2.1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında kalan yerlerde geçiş hakkını
kullanacak işletmeci, ilgili GHS’ye Ek-2’de yer alan belgeler ve Bakanlıktan alınan kullanım
onayı ile birlikte başvuruda bulunur. GHS kendisine yapılan geçiş hakkı talebi başvurularını
mevzuat çerçevesinde en geç altmış gün içerisinde sonuçlandırır ve sonucunu işletmeciye
bildirir. Geçiş hakkı talebinin reddedilmesi durumunda yapılan bildirimde red gerekçeleri
açıkça belirtilir.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42
Aynı Yönetmelik'in “İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde;
“Geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olduğu”
“Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“İşletmeci ile GHS’nin serbestçe anlaşma yapabileceği; altıncı bendinde; geçiş hakkına
ait ücretlerin ödeme şeklinin geçiş hakkına ilişkin anlaşmada yer alacağı”,
“Geçiş Hakkı Ücretleri” başlıklı 9'uncu maddesinde;
“Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları
dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş
hakkı ücretinin, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve ilk yıldan
sonraki geçiş hakkı ücretlerinin bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik
Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle
tespit edileceği”,
“Mevcut Geçiş Hakları” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde;
“Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce
sahip olunan geçiş hakları ve imzalanmış olan anlaşmaların herhangi bir sebeple sona
ermediği sürece aynı şartlarda uygulanmaya devam olunacağı”
hüküm altına alınmaktadır.
Yönetmelik’te, Bakanlık tarafından elektronik haberleşme altyapı bilgi sisteminin
(EHABS) kurulacağı ve işletmecilerin geçiş hakkına ilişkin elektronik haberleşme altyapı
bilgilerini EHABS’ye kaydetmekle yükümlü olacağı belirtilmektedir.
Yönetmelik hükümlerine göre; Belediyeye ait taşınmazlar üzerinden elektronik
haberleşme hizmetini sunmak isteyen işletmeciler, Bakanlıktan onay aldıktan sonra geçiş hakkı
için Belediyeye başvuruda bulunacaktır. Başvurusu kabul edilen işletmeci, Belediye ile
anlaşma yaparak Yönetmelik’te belirtilen tutardan fazla olmamak kaydıyla, geçiş ücretini de
belirleyip mevcut veya yapmayı planladığı altyapı bilgilerini EHABS’ye kaydetmek
zorundadır. Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere idarenin sorumluluğunda olan
yerlerde elektronik haberleşme hizmeti sunmak amacı ile altyapı tesisi kuran işletmeler ile
sözleşme yapılması ve Yönetmelik'in ekinde yer alan ücret tarifesini geçmemek üzere meclis
kararıyla bir ücret tarifesi belirlenmesi gerekmektedir.
İdare tarafından geçiş hakkı ücretlerine ilişkin herhangi bir gelir elde edilmemiştir. 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43
Uygulamanın mevzuata aykırılık teşkil ettiği, belediyenin elde edebileceği bir gelir
kaynağından mahrum kalınmasına sebebiyet verildiği değerlendirilmektedir.
BULGU 15: Kurumun Yıllık Toplam Personel Giderlerinin, Bir Önceki Yıl Bütçe
Gelirlerinin %40’ını Aşması
Belediyenin şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, en
son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan
tutarının yüzde kırkını aşmakta olduğu görülmüştür.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli
İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul
ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır”
başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel
giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla
ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranında
artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı belirtilmiştir. Yıl içerisinde
aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin
söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu
oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacak ancak
belirlenen oranları aşan idareler İçişleri Bakanlığından izin almak suretiyle şirketlerine işçi
alımı yapabileceklerdir.
Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri gereğince Belediyenin şirket personeli de dâhil
olmak üzere yıllık toplam personel giderinin, 2018 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri tutarının
(57.685.011,39 TL), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği No:484 ile belirlenen yeniden
değerlendirme oranında (%22,58) artırılması sonucu bulunan 70.710.286,96 TL’nin %40’ına
denk gelen 28.284.114,78 TL’yi aşmaması gerekmektedir.
Belediyenin 2019 yılı sonu itibariyle toplam personel giderleri 35.930.032,05 TL’dir.
Bu oran en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle
bulunan tutarın %50,81’ine denk gelmekte olup mevzuatta öngörülen %40’lık sınır aşılmıştır.
Buna karşın yıl içerisinde İçişleri Bakanlığından izin alınmaksızın şirkete yeni personel alımı
yapılmaya devam edilmiştir.
Bu itibarla; mevzuat hükümleri gereğince cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri
bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44
BULGU 16: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması İçin Tahsil Edilen Katkı
Paylarının Mevzuatında Belirtilen Zamanlarda İlgili İdareye Gönderilmemesi
Belediye tarafından emlak vergisi mükelleflerinden emlak vergisinin %10’u nispetinde
ek tahakkuk yapılarak tahsil edilen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ilişkin katkı
payının, mevzuatında hüküm altına alınan sürelerde ilgili idareye ödenmediği tespit edilmiştir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz kültür
varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinin 6’ncı
fıkrasında; “Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının
korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı
Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk
eden emlak vergisinin % 10'u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı
Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir.” hükmü yer
almaktadır.
Mezkur Kanun’un 9’uncu ve 10’uncu fıkralarında ise; “Yukarıdaki hükümlere göre,
taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil
edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile
beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre
içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek
tahsil edilir.
Belediye başkanları, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine
ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve
tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinin
talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından
kesilerek talep eden özel idareye gönderilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, belediye tarafından 1319
sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca mükellefler hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin
%10’u nispetinde tahakkuk ettirilen katkı payının, tahsil edildiğinde 362 Fonlar veya Diğer
Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabına kaydedilerek takip eden ayın onuncu günü
akşamına kadar ilgili idareye beyan edilmesi ve aynı süre içinde ödenmesi gerekmektedir.
Zamanında ve tam olarak ilgili idareye ödenmesinden Belediye Başkanının sorumlu
olduğu katkı payı, 2863 sayılı Kanunda hükmedilen sürelerde ödenmemişse 6183 sayılı Kanuna 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45
göre tahsil edilebilmektedir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle gecikme cezasına maruz kalınmaması adına söz
konusu tutarların ödemesinin yasal sürelerde yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
BULGU 17: Belediye Mülkiyetindeki Bazı Taşınmazların Pazarlık Usulü İle İhale
Edilmesi
Belediye mülkiyetinde bulunan işyerleri ile çeşitli mevkilerde bulunan dükkânlardan
oluşan 127 adet taşınmazın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45’nci maddesine göre resmi
evraklarda açık ihale yapılmasına rağmen ihale uygulamasında pazarlık usulü ile kiraya
verildiği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Genel
bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet,
yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı
hükümlere göre yürütüleceği,
36’ncı maddesinde ise; bu Kanun'un 1'inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde,
tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, Ancak 44’üncü
maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede
gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede
gösterilen işlerin de yarışma usulüyle, yaptırılabileceği
Hüküm altına alınmıştır.
Kanun'un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı bahsi geçen 51’inci maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendinde; “Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği
nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel
mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak
tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni
hak tesisi,” denilmek suretiyle hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği belirlenmiştir;
Madde hükmünde belirtildiği üzere taşınmazların kiralanması hususunda bu fıkra
kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti
gerekmektedir:
1- Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki taşınmazlardan olması,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46
2- İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif
yöntemlerinin kullanılamıyor olması.
Dolayısıyla 51/g yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının
karşılığı olan, genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar yani tapuda Hazine adına kayıtlı
taşınmazlar dışında uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Nitekim bu durum Belediyeye ait bir taşınmaza (Hazine taşınmazı olmayan) yönelik
olarak Antalya 2’nci İdare Mahkemesi'nce verilen 31.10.2006 tarih ve 2006/1861 sayılı Kararı
onayan Danıştay 13’üncü Dairesi'nin vermiş olduğu 21.10.2008 tarih ve 2008/6874 sayılı
Kararda da şu şekilde açıkça ifade edilmiştir:
“Mülkiyeti belediyelere ait taşınmazların "Devletin özel mülkü" ve "Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki yer”lerden (kayalar, tepeler, dağlar, kaynaklar, sahipsiz şeyler, akarsular,
kıyılar vb.) olmadığının tartışmasız olduğu, bu nedenle belediyelere ait taşınmazların 2886
sayılı Yasa'nın 51. maddesinin (g) bendi kapsamında kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri
ayni hak tesisi yoluyla devrinin olanaklı olmadığı … na oy çokluğuyla karar verildi.”
2886 sayılı Kanunu’nun “İhalenin yapılamaması” başlıklı 49’ncu maddesine göre;
“Açık teklif usulüyle yapılan ihalelerde istekli çıkmadığı, isteklilerin belgeleri veya son teklifleri
uygun görülmediği takdirde, yeniden aynı usulle ihale açılır veya idare yararı görüldüğü
takdirde, ihalenin bitiş tarihinden itibaren 15 gün içinde iş 43 üncü maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen esaslar dahilinde pazarlıkla yaptırılabilir.”
2886 sayılı Kanunu’nun “İhalenin yapılamaması” başlıklı 43’ncu maddesinin ikinci
fıkrasında “İşin pazarlığa bırakılması halinde şartnamede belirtilen nitelik ve şartların aynen
muhafazası zorunludur. Yeni ihale yapılıncaya kadar geçecek günler içinde aynı nitelikler
korunarak günlük ihtiyaçlar oranında pazarlıkla mal alınabilir. Ancak ihale, şartnamede
belirtilen nitelikte mal bulunmaması sebebiyle geri kalmış ise günlük ihtiyaçlar şartnameye
bağlı kalmaksızın temin edilebilir.” hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanunu’nun “pazarlık usulü ile yapılacak işler” başlıklı 51’nci maddesinin
(e) fıkrasında 43’ncü ve 49’ncu maddeler uyarınca sonuçlandırılamayan ihaleler, pazarlık
usulüyle sonuçlandırılacak işler arasında sayılmaktadır. Ancak bu madde çerçevesinde
pazarlıkla taşınmaz kiralanması sadece devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan, genel
bütçeli kuruluşlara ait taşınmazları yani tapuda Hazine adına kayıtlı taşınmazları
kapsamaktadır. Bu durumda belediyenin taşınmazlarını pazarlık usulü ile kiraya verebilmesi
mümkün değildir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47
Yapılan incelemede 127 adet taşınmaz kiralamasına ilişkin ihalelerin açık ihale usulü
ile yapılmasına rağmen teklif edilen bedellerin uygun görülmediği gerekçesi ile 2886 sayılı
Kanun’un 49’ncu maddesi gereğince pazarlık usulüne bırakıldığı tespit edilmiştir. Belediye bu
yöntemle kanuna aykırı olarak ihaleleri pazarlık usulü ile tek kişiye vermiştir.
Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan gerekçelerle, belediyenin mülkiyetinde bulunan
taşınmazların pazarlık usulü ile kiralanması mümkün olmayıp mevzuata aykırı bir işlem tesis
edildiği değerlendirilmektedir.
BULGU 18: Hazine Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazın Protokol Yapılmaksızın
Kiraya Verilmesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunmayan devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan
(kıyı alanında yer alan) alanın üzerinde yer alan büfenin Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile
protokol (kullanım sözleşmesi) yapılmaksızın kiraya verildiği tespit edilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in “Kıyı ve sahil şeritlerinde
yapılacak düzenlemeler” başlıklı 81’nci maddesine göre; “ (1) Kıyı ve sahil şeritlerinde
4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu ve 3/8/1990 tarihli ve 20594 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile onaylı imar planı
hükümlerine uygun olarak düzenleme yapılması kaydıyla, sırasıyla bu alanların sınırı içinde
bulunduğu büyükşehir belediyelerine, belediyelere veya mahalli idare birliklerine izin
verilebilir.
(2) Bakanlıkça uygun görülecek kıyı ve sahil şeritlerinde, Yönetmeliğin 12 nci
maddesinde belirtilen bedellere tabi olmaksızın hasılat ve/veya gelirden pay alınması suretiyle
bu alanların sınırı içinde bulunduğu mahalli idarelere veya mahalli idare birliklerine izin
verilebilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkra kapsamında kalan alanlarda yapılacak düzenlemelerin
kapsamı, elde edilmesi hâlinde gelirlerin paylaşımı, sona ermeye ve diğer konulara ilişkin
hükümler İdare ile ilgili kuruluşlar arasında düzenlenecek Protokol (Ek-18) ile belirlenir.”
Aynı Kanun’un “Kıyı yapıları” başlıklı 82’nci maddesine göre; “3621 sayılı Kıyı
Kanunu ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğe uygun olarak kullanılmak ve
ilgili kuruluşlardan izin alınmak suretiyle; kıyıda deniz turizmi tesisleri, tersane, liman,
barınak, iskele, yanaşma yeri, rıhtım ve benzeri türde tesis yapan yatırımcılara azami kırkdokuz
yıla kadar kullanma izni verilebilir. Kullanma izni verilmesi ve bedelinin takdiri, alınacak 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48
hasılat payları, sözleşmenin sona ermesinde ve diğer hususlarda Yönetmeliğin ilgili hükümleri
uygulanır.”
Yukarıdaki Hükümler değerlendirildiğinde kıyı alanında yer alan çeşitli tesislerin
üzerinde tasarruf yetkisine sahip olabilmek için Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Ek-18 de yer
alan tip protokolün (Kullanım sözleşmesi) yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede Hıdırlık Mah. Tuzla Caddesi Sok. no:75-1 d:-1 (ada:0 pr:0)
üzerinde bulunan büfenin Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile protokol yapılmaksızın kiraya
verildiği, ayrıca büfeyi kiralayan kişinin kiralama amacı dışında çıkarak başka ünite ve tesisler
yapmak suretiyle su sporları tesisi olarak işlettiği tespit edilmiştir.
Belediyenin ilgili kuruluşla gerekli protokolü imzalaması ve büfeyi amacı dışında
kullanan kiracı ile yapılan sözleşmeyi feshetmesi gerekmektedir.
BULGU 19: Kamu İdaresinin Kiraya Vermiş Olduğu Bazı Taşınmazların, İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunmaları
Belediye sınırları ve mücavir alanlarda Belediyenin kiraya vermiş olduğu bazı
taşınmazların işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet yürüttüğü tespit edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin
görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesine göre sıhhî işyerlerini, ikinci ve üçüncü sınıf
gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve
denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci
fıkrasında ise yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan
işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı belirtilmiştir.
Bunun yanında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı”
başlıklı 81’inci maddesinde belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyeri açılmasının
“İşyeri Açma İzni Harcına” tabi olduğu belirtilmiş olup ruhsatlandırılan işyerlerine ilişkin işyeri
açma izin harcının da görevli belediye tarafından tahsil edilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi 2019 yılı denetimi kapsamında Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünden alınan
Belediyenin ruhsat vermiş olduğu işyerleri listesi ile kiraya verilen işyerleri listesi
karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırma sonucunda Belediye tarafından kiraya verilen yerlerde; 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49
2019 yılı içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunduğu tespit edilen
17 adet ruhsatsız iş yerinden 5 adedinin ruhsatlandırıldığı, 3 adedinin tahliye edildiği ancak
aşağıdaki tabloda gösterilen 9 adedi ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
Tablo 14: Kiraya Verilen Taşınmazlardan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet
Gösteren İşyerleri
Sıra
No
Adres Ada- Parsel Açıklama
1 Camikebir Mah. 52/1 Sk. No:12/1H 3113/1 Pazar Yeri Büfe
2 Turgut Mah. Demokrasi Meyd. No:10 113/2 Köy Meydanı Büfe
3 Camikebir Mah. 52/1 Sk. No:12/1G 3113/1 Pazar Yeri Aktar
4 Sığacık Mah. Şadırvan Meydanı No:28 46/4 Emlakçı
5 Sığacık Mah. Şadırvan Meydanı No:29 46/4 Berber
6 Payamlı Mahallesi 5119 Sk. No:4 286/1 Halı Saha
7 Atatürk Mah. Eski Köy içi Sk. No:7 2598 Kafeterya
8 Sığacık Mah. Liman Caddesi No:15 0/0 Hediyelik Eşya Satışı
9 Sığacık Mah. Atatürk Meydanı No:2 0/0 WC
Kiraya verilmiş olup işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösteren
işyerlerinin kontrolünün ve mevzuat hükümleri gereğince ruhsatlandırılmalarının sağlanması
gerekmektedir.
BULGU 20: Kiralanan Taşınmazlara İlişkin Sözleşmelerin Gerekli Şartları
Taşımaması
Belediyenin 2019 yılında başkasından kiraladığı 8 adet taşınmaza ilişkin sözleşmenin
16 Ocak 2019 tarihli Kamu İdarelerinin Taşınmaz Kiralamalarına İlişkin Genelge’ye göre yer
alması gereken zorunlu unsurları içermediği görülmüştür.
16 Ocak 2019 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerinin Taşınmaz
Kiralamalarına İlişkin Genelge’nin 3’üncü maddesine göre;
“Yeni yapılacak taşınmaz kiralamalarında sözleşmelere;
a) Yıllık kira bedelinin en fazla üçer aylık (tercihen aylık) eşit taksitler hâlinde ve dönem
başlarında ödeneceğine,
b) Bir yıllık kullanım süresi bittikten sonra kiralamaya devam edilmesi hâlinde kira
bedelinde artış yapılacak ise bu artışın; Türkiye İstatistik Kurumunca artışın yapılacağı ayda
yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksinin on iki aylık ortalamalara göre yüzde değişim oranım
aşamayacağına,
c) (b) bendinde belirtilen yüzde değişim oranının kiralamanın yenileneceği ayda negatif 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50
çıkması halinde kıra bedelinde bir değişiklik yapılmayacağına,
ç) Kiralama ile ilgili vergi, resim ve harçların kiraya verene ait olduğuna,
d) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre, kira bedelinden vergi
tevkifatı yapılması gereken hâllerde; kira bedelinden gelir vergisi ve sair kanuni kesintiler
yapıldıktan sonra kalan kısmının kiraya verene ödeneceğine,
e) Yakıt bedelinin kira (şeddinden ayrı olarak) kiracı tarafından karşılanacağına,
f) Ödemelerin kiraya verenin belirteceği banka hesabına makbuz karşılığı yapılacağına
dair hükümler konulacaktır.”
Yapılan incelemede 2019 yılında aşağıdaki tabloda gösterilen 8 adet taşınmazın
kiralanmasına ilişkin sözleşmelerin genelgede öngörülen zorunlu unsurları içermediği tespit
edilmiştir.
Tablo 15: Kiralanan Taşınmazlar
İşyeri İştigal Kira Başlangıç ve Bitiş
Süresi Kira Gideri
Hıdırlık Mah. Hıdırlık Cad. No:99/F D:7 Misafirhane 21.02.2019-31.12.2019 11.549,36 TL
Turabiye Mah. 32 Sok. No:37/A Kent Konseyi 02/07/2019-30/06/2020 25.299,80 TL
Turabiye Mahallesi 32/3 Sok. No:1C İmar Arşiv 01.01.2019-31.12.2019 30.359,56 TL
Camikebir Mahallesi 52/4 Sokak No:30/A Jimnastik Salonu 01.07.2019-30.06.2020 53.129,59 TL
Turabiye Mahallesi Necat Hepkon Caddesi
No:49/C
Taekwondo Salonu 01/07/2019-31.12.2019 53.129,59 TL
Camikebir Mahallesi Şehir General Temel
Cingöz Cad. No:1
Anı Evi 01.01.2019-31.12.2019 145.270,92TL
Camikebir mahallesi İzmir Cad. No:5 D:2 Misafirhane 03.05.2019-03.05.2020 12.902,90 TL
Bengiler Mahallesi 6202 Sokak No:9/D-E Ürkmez Şube 16.07.2019-15.07.2020 4.200,00 TL
Belediyenin kiralamış olduğu taşınmazlara ilişkin sözleşmelerin yenilenerek Kamu
İdarelerinin Taşınmaz Kiralamalarına İlişkin Genelge’de belirtilen hususların sözleşmelerde
yer almasının sağlanması gerektiği düşünülmektedir.
BULGU 21: Paylaştırma, Devir ve Tasfiye Komisyonu Kararı ile Seferhisar
Belediyesine Devredilen Bir Kısım Taşınmazın Belediye Adına Tapu Tescilinin
Yapılmaması
5747 sayılı Kanun gereği kurulan Paylaştırma, Devir ve Tasfiye Komisyonu Kararı ile
İzmir Seferihisar Belediyesine devredilen taşınmazlardan 2 adedinin Belediye adına tapu
tescilinin yapılamadığı tespit edilmiştir.
22.3.2008 tarih ve 26824 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51
giren 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 1’inci maddesinin 26’ıncı fıkrası ile ilçe sınırları
içerisindeki Doğanbey ve Ürkmez belde belediyeleri kapatılarak mahalle vasfı ile Seferihisar
Belediyesine bağlanmıştır.
Aynı Kanun’un Geçici 2’nci maddesi 7’nci fıkrasında bir belediyeden ayrılmak
suretiyle yeni kurulan belediyeler ile ayrıldıkları belediyeler arasındaki taşınır ve taşınmazlar
ile alacak ve borçların paylaşımının nüfus oranları dikkate alınarak yapılacağı; 8’inci fıkrasında
da paylaştırma, devir ve tasfiye işlemlerinin yürütülmesi için illerde vali veya görevlendireceği
vali yardımcısının başkanlığında, ilgili idareler de temsil edilmek suretiyle vali tarafından
belirlenecek paylaşım, devir ve tasfiye komisyonu kurulacağı, ihtiyaç halinde, vali tarafından
bu komisyonlara yardımcı olmak üzere alt komisyonlar kurulabileceği, paylaşım, devir ve
tasfiye işlemlerinin Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak ilk genel mahalli
idareler seçimlerine kadar sonuçlandırılacağı ifade edilmiştir.
Anılan mevzuat uyarınca İzmir İlinde kurulan Paylaştırma, Devir ve Tasfiye Komisyonu
Kararı üzerine Doğanbey ve Ürkmez belde belediyelerinin taşınmazları Seferihisar
Belediyesine devredilmiştir.
Karar eki listedeki taşınmazlardan 2 adedi hariç diğer taşınmazların Seferihisar
Belediyesine devri gerçekleştirilmiş olup; Kanun’un bu işlemlerin tamamlanması için
öngördüğü ilk genel mahalli idareler seçimi 29.03.2009 tarihinde yapılmış olmasına rağmen
söz konusu taşınmazların devir işlemleri sonuçlandırılamamıştır. Devir işlemi yapılmayan
taşınmazlarla ilgili iş ve işlemlerin ivedilikle yapılmasında mevzuata uyarlılık olduğu
değerlendirilmektedir.
BULGU 22: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulüyle Yapılan Mal ve Hizmet
Alımlarının Kanunda Öngörülen % 10’luk Sınırı Aşması ve Kamu İhale Kurumunun
Uygun Görüşünün Alınmaması
Belediyenin hesap ve mali tablolarında yapılan incelemede doğrudan temin ya da
pazarlık usulüyle yapılan mal alımlarının mevzuatta öngörülen % 10’luk sınırı aşmasına
rağmen aşan kısım için Kamu İhale Kurumu'ndan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un “temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi idarelerin ihtiyaçlarını
öncelikle açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılamasına, diğer usullere ise
ancak kanunda gösterilen özel hallerde başvurulması gerektiğine işaret etmektedir. Madde 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52
metninde bahsedilen özel haller kanunun 21 ve 22’inci maddelerinde sayılmış olup bu şartların
ortaya çıkması durumunda dahi idareye takdir yetkisi tanınmakta, açık ihale veya belli istekliler
arasında ihale yapılmasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Kanun koyucu, bu takdir
yetkisine de miktar yönünden sınırlama getirmiş olup 62’nci maddenin 3’üncü fıkrasının (ı)
bendine göre 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamı,
idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun
görüşü olmadıkça aşamayacaktır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21.2’inci maddesine göre %10
oranı hesaplanırken kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek
miktarı dikkate alınacak ve mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan
yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı hesaplanacaktır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21.4’üncü maddesi gereği mahalli idarelerde uygun görüş
için kuruma başvurmakla görevli ve yetkili olanlar üst yöneticiler olup bu konuda yetki
devredilmiş olsa bile yetki devredilenlerin başvuruları kabul edilmeyecektir.
Ancak Seferihisar Belediyesi hesaplarında yapılan incelemede, kurumun 2019 yılında
mal alımları için 17.341.000,00 TL, hizmet alımları için 46.205.000,00 TL ödenek ayırdığı,
2019 yılı içinde 21 ve 22’nci madde kapsamında 3.828.190,02 TL mal alımı, 6.750.523,73 TL
ise hizmet alımı yaptığı doğrudan temin limitlerini yaklaşık 2 kat aştığı buna rağmen idarenin
%10’u aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş almadığı tespit edilmiştir. Tabloda
mal ve hizmet alımlarına ilişkin tutarlara yer verilmiştir.
Tablo 16: Seferihisar Belediyesi 21/f ve 22/d doğrudan temin limitleri
Bütçe toplamı Doğrudan temin
limiti
Harcanan tutar Aşılan miktar
Hizmet Alımı 46.205.000,00 TL 4.620.500,00 TL 6.750.523,73 TL 2.130.023,73 TL
Mal Alımı 17.341.000,00 TL 1.734.100,00 TL 3.828.190,02 TL 2.094.090,02 TL
Yapım İşi 11.023.000,00 TL 1.102.300,00 TL 21.899,44 TL --
Sonuç olarak mal ve hizmet alımları için öngörülen üst sınırın aşılmasına rağmen uygun
görüş alınmamasının mevzuata aykırı olduğu, kanunda ve tebliğde emredici hüküm niteliği
taşıyan düzenlemelere riayet edilmesinin gerekli olduğu değerlendirilmektedir.
BULGU 23: İhaleye Katılan Aday veya İsteklilerin İhale Kontrol Sisteminden
Kontrol Edilmemesi
Belediye tarafından yapılan ihalelerde ihale yasaklılık kontrollerinin mevzuata uygun
şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53
4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesine dayanılarak hazırlanan, 22.08.2009 tarih ve
27327 sayılı Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İhaleye katılan aday veya isteklilerin ihale kontrol
sisteminden kontrol edilmesi” başlıklı 28’inci maddesinin 3 üncü fıkrasında;
“İhale üzerinde kalan isteklilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının İhale
Kontrol Sisteminden teyit ettirilmesi esasları çerçevesinde, haklarında kamu davası açılması
nedeniyle ihalelere katılamayacak olanlar için de teyit işlemi gerçekleştirilecektir. Bütün aday
veya isteklilerin ve bu kapsamda tüzel kişi aday veya isteklilerin % 50’den fazla hissesine sahip
ortakları ile başvuru veya teklifi imzalayan yetkililerinin de 4734 sayılı Kanunun 11 inci
maddesine göre İhale Kontrol Sisteminden kontrol edilmesi gerekmektedir.”
Belediyenin ihalelerinde tüzel kişi aday veya isteklilerin %50’den fazla hissesine sahip
ortakları ile başvuru veya teklifi imzalayan yetkililerinin yasaklılık teyitlerinin yapılmadığı
sadece başvuruda bulunan tüzel kişi için kontrol yapıldığı tespit edilmiştir. Mezkûr mevzuat
uyarınca kontrollerin tüzel kişilikler ile birlikte tüzel kişiliklerin %50’den fazlasına sahip
hissedarları ile başvuru veya teklifi imza edenler için de yapılması gerekmektedir.
BULGU 24: Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmadan Özel Hakka Sahip Olmayan
Kişiden Doğrudan Temin Suretiyle Hizmet Temin Edilmesi
Gerçek tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olmamasına rağmen fiyat
araştırması yapılmadan doğrudan temin suretiyle hizmet alındığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“ Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın
doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit
edilmesi.
b) Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması”.
Hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İhtiyacın özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek
kişiden temini” başlıklı 22.3’üncü maddesinde, “4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (b)
bendi sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç̧ile ilgili bilimsel, teknik, fikri veya sanatsal
v.b. nedenlerle özel bir hakka sahip olmasını ifade etmektedir. Bu nedenle, ihale konusu mal
veya hizmet, bilimsel, teknik, fikri veya sanatsal v.b. nedenlerle ve münhasır hakların korunması 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54
nedeniyle sadece belirli bir mal tedarikçisi veya hizmet sunucusu tarafından sağlanabiliyorsa,
ilan yapılmaksızın anılan madde hükmüne göre doğrudan temin yoluyla ihtiyaçların
karşılanması mümkün bulunmaktadır. Örneğin idarelerin diğer usullerle temini mümkün
olmayan bilimsel yayın, fikir ve sanat eseri, belirli bir akademik kişiden eğitim v.b. mal veya
hizmetler bu bent kapsamında temin edilebilecektir. İdareler, 4734 sayılı Kanunun 22 nci
maddesinin (b) bendinin uygulamasında, (Tek Kaynaktan Temin Edilen İhtiyaçlara İlişkin
Standart Formu-KİK022.0/M ve KİK021.0/H) kullanarak ihtiyacın neden sadece özel bir hakka
sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğini detaylı olarak yazacak, fiyat araştırması
yapacak, ihtiyaç̧ konusu mal veya hizmetin niteliklerini tarif edecek ve bu hususlara ilişkin
bütün belgeleri standart forma ekleyeceklerdir.” denilmiştir.
Tebliğe göre 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a) ve (b) bendine göre yapılacak
alımlarda gerçek tek kişinin ihtiyaç̧ ile ilgili özel bir hakka sahip olması gerekir. Bu özel hak
sadece belirli bir hizmet sunucusu tarafından sağlanabiliyorsa o zaman ilan yapılmadan madde
hükmüne göre doğrudan temin yoluyla ihtiyaçların karşılanması mümkündür. Doğrudan
teminin bu bendine göre yapılan alımlarda “Tek Kaynaktan Temin Edilen İhtiyaçlara İlişkin
Standart Formuyla” ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek tek kişiden
karşılanabileceğinin detaylı olarak yazılması ve fiyat araştırmasının yapılması gerekir.
Tablo 17: 22/a ve 22/b’den Yapılan Alımlar
Yaşlı Vatandaşlarımızın Ev Temizliklerinin Yaptırılması Hizmeti 22/a Doğrudan Temin Hizmet
Alımı
Stant Alanı Kiralama Hizmeti 22/b Doğrudan Temin Hizmet
Alımı
Olivtech 2019 9. Zeytin, Zeytinyağı, Süt Ürünleri, Şarap Ve
Teknolojileri Fuarına Katılım Sağlanması İçin Stant Kiralama Hizmeti 22/b Doğrudan Temin Hizmet
Alımı
Belediyemiz Hizmetlerinin Yapılan Projelerin Basın Organlarında
Ulusal, Yerel Medya Ve İnternet Üzerinde Çıkan Haberlerin,
Görüntülerin Takibi İçin Medya Takip Hizmeti Alımı
22/a Doğrudan Temin Hizmet
Alımı
Belediye tarafından tebliğde bahsedilen forma göre fiyat araştırmasının yapılmadığı ve
hizmetin neden tek kişiden karşılanabileceğinin detaylı olarak forma yazılmadığı ve nitelik
olarak özel hakka sahip kişilerden alınmadığı tespit edilmiştir.
Doğrudan temin usulüyle yapılan alımların mevzuata uygun olarak yapılması
gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55
BULGU 25: Geçici Görevlendirmelerin Mahsup İşlemlerinde Mevzuata Aykırı
Uygulamalar Yapılması
Geçici görev yolluğu için tahsis edilen ödeneğin amacı dışında kullanıldığı tespit
edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödeneklerin kullanılması”
başlıklı 20’nci maddesinin (d) bendinde; bütçeyle verilen ödeneklerin, tahsis edildikleri amaçlar
doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin
karşılanmasında kullanılacağı ifade edilmiştir.
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde;
harcırahın yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını kapsadığı ifade
edilmektedir.
Ayrıca Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Yurtiçi geçici görev
yolluğu” başlıklı 19’uncu maddesinde ise; geçici görev yolluklarının ödenmesinde
görevlendirme yazısı veya harcama talimatının, geçici görev yolluk bildiriminin ve yatacak yer
temini için ödenen ücretlere ilişkin faturanın ödeme belgesine ekleneceği belirtilmektedir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde geçici görev yolluğu ödeneğinden, yol
masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı gibi harcırahın unsurları olan
giderlerin ve yatacak yer temini için ödenen konaklama bedellerinin karşılanabileceği
anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresince geçici görev yollukları için tahsis edilen ödenekten harcırah
kapsamında olmayan eğitim, araç muayene ve reklam gideri gibi harcamalar yapılarak söz
konusu ödenek amacı dışında kullanılmıştır.
Söz konusu durumun iş avanslarının geçici görev yolluğu avansları gibi verilmesinden
kaynaklandığı değerlendirilmekte olup, İdare tarafından belirli bir amaç için bütçeye konulan
ödeneklerin, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda kullanılması ve harcamaların ilgili
ödenek kalemlerinden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
BULGU 26: Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Kapsamında
Çalıştırılan İşçilerin Belediye Şirketinde İşçi Statüsüne Geçirilme İşlemlerinin Hatalı
Yapılması
Belediye şirketinde işçi statüsüne geçiş işlemlerinde; güvenlik soruşturmaları olumsuz 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56
olan işçilerin başkanlık oluru ile işe başlatılması, personel giderleri için belirlenen üst sınırın
aşılmasına rağmen hizmet alım ihalesi kapsamında olmayan işçilerin başkanlık oluru ile işe
başlatılması ve geçiş sürecinde mevcut ücretlerin arttırılması hususlarında mevzuata aykırılıklar
tespit edilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesinde, belediyeler ile
bağlı kuruluşlarında 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel
çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017
tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlardan 657 sayılı Kanun’un 48’ inci maddesinin (A) bendinin
(1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşıyan ve herhangi bir
sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış
olanların, belediye şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak
başvurabilecekleri hükmüne yer verilmiştir.
Aynı maddenin devamında belediye şirketlerinde işçi statüsünde çalışanların istihdam
sürelerinin, hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük
aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemeyeceği belirtilmiştir.
Bu hükümlere istinaden geçiş işlemlerine ilişkin süreci yürütmek üzere Seferihisar
Belediyesi bünyesinde oluşturulan komisyonun yapmış olduğu çalışmalar sonucunda,
04.12.2017 tarihi itibari ile Belediye bünyesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım
ihaleleri kapsamında çalışan ve başvuruda bulunan kişilerden 267 tanesinin belediye
şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmalarına karar verilmiştir. Bunun yanında toplam 13
çalışan; 6 tanesi emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları gerekçesiyle;
3 tanesi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48’inci maddesi hükmüne istinaden 1 yıldan
fazla hürriyeti bağlayıcı ceza almaları gerekçesiyle; 4 tanesi ise güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırması sonucunda gelen bilgilerin değerlendirilmesinin olumsuz olması gerekçesiyle
olmak üzere, belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmemiştir.
Söz konusu geçiş işlemlerine ilişkin mevzuata aykırı bir husus bulunmamakla birlikte
bu tarihten sonra 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesi
hükümlerine aykırı olarak aşağıda belirtilen hususlara rastlanmıştır.
A) Güvenlik Soruşturmaları Sonucunda Gelen Bilgilerin İncelenmesi
Neticesinde Komisyon Kararı İle Belediye Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmeyen 4
Kişiden 3 Tanesinin Sonradan Verilen Başkan Oluru İle Belediye Şirketinde İşe
Başlatılması
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesinde personel 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 57
çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017
tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlardan 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinin (A) bendinin
(1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşıyanların belediye
şirketinde istihdam edilebilmeleri mümkündür.
Bu kapsamda geçiş işlemleri sırasında 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesi gereğince
yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda gelen bilgilerin değerlendirilmesi
neticesinde, tespit komisyonu tarafından 4 kişinin belediye şirketinde istihdam edilmemelerine
karar verilmiş bulunmaktadır.
“Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı
Sözleşmeleri Kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli
İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmesine İlişkin 375 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Geçici 23 ve Geçici 24’üncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve
Esaslar”ın 36’ncı maddesinde, tespit komisyonunun kararlarına karşı Valilik bünyesinde
oluşturulacak “itiraz komisyonu”na başvurulabileceği bu komisyonun vereceği kararların ise
kesin olduğu belirtilmektedir.
Söz konusu 4 işçiden 3 tanesi itiraz komisyonun olumlu yönde bir kararı veya mahkeme
kararı olmaksızın 01.04.2018 tarihinde Belediye Başkanı oluru ile belediye şirketinde işe
başlatılmıştır. Söz konusu kişilerin herhangi bir mahkeme kararı veya itiraz komisyonu kararı
olmaksızın Belediye şirketi bünyesinde işe başlatılabilmeleri mümkün görülmemektedir.
B) 04.12.2017 Tarihinde Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alım
Sözleşmeleri Kapsamında Bulunmayan Kişilerin Başkan Oluru İle Belediye Şirketinde
İşe Başlatılması
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesinde belediyeler ile
bağlı kuruluşlarında sadece 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel
çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017
tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanların belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilebilecekleri
belirtilmektedir.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli
İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul
ve Esaslar’ın 5’inci maddesinde İdarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel
giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının yüzde kırkını
aşamayacağı belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58
Doğrudan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan işçi sayısının ise, 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesine göre işçi statüsünde geçişe esas
sözleşme kapsamında o iş için öngörülen işçi sayısını aşamayacağı belirtilmiş olup, ancak
yukarıda belirtilen oranın altında kalan idarelerin şirketleri, bu oranın aşılmaması kaydıyla,
işten ayrılanların yerine ve iş artışının zorunlu olduğu durumlarda idarenin talebi üzerine yeni
işçi alımı yapabilecektir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Geçici 23 ve Geçici 24‘üncü Maddelerinin
Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar gereğince oluşturulan komisyonun yapmış olduğu
çalışmalar sonucunda 04.12.2017 tarihi itibari ile Belediye bünyesinde personel çalıştırılmasına
dayalı hizmet alım ihaleleri kapsamında çalışan ve başvuruda bulunan kişilerden 267 tanesinin
Belediye şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmalarına karar verilmiştir.
Söz konusu 267 kişinin Belediye şirketinde çalışmaya başlamasından sonra herhangi bir
gerekçe belirtilmeksizin Belediye Başkanı tarafından verilen olurlar kapsamında çeşitli
tarihlerde 136 kişi daha Belediye şirketi bünyesinde çalıştırılmaya başlanmıştır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesine göre sadece
personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından
04.12.2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar belediye şirketlerinde işçi statüsünde
çalıştırılabileceklerdir. Yeni işçi alımları ise ancak işten ayrılmaların olması durumu ile iş
artışının zorunlu olduğu durumlarda yapılabilecektir. İş artışının zorunlu olduğu durumlar ise
belediyenin hizmet alanının genişlemesi, kanunlarla belediyeye yeni görevler verilmesi veya
yeni hizmet alanlarının ortaya çıkması gibi iş artışını zorunlu kılacak durumlarda mümkündür.
Bu halde dahi yeni işçi istihdamının İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle
Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı
Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesinde belirtilen %40’lık
limit dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Belediyenin şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri, İdarenin
gerçekleşen 2018 bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranında artırılması sonucu
bulunacak miktarının % 50,81’ine ulaşmış olup Usul ve Esaslar’da belirtilen oran aşılmış
bulunmaktadır.
Uygulamada iş artışına yol açabilecek herhangi bir gerekçe belirtilmeden, işten ayrılma
durumları gözetilmeden ve Usul ve Esaslar’la belirlenen limit dikkate alınmadan geçiş
kapsamında bulunmayan 136 kişi Belediye şirketi bünyesinde sonradan çalıştırılmaya 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59
başlanmış olup bu hususun yukarıda belirtilen hükümlere aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
C) Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Kapsamında İstihdam
Edilen İşçilerden Bazılarının Geçiş İşlemlerinin Sözleşmelerinde Öngörülen Ücretlerin
Artırılması Suretiyle Yapılması
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü maddesinde; şirketlerde işçi
statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu
işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, bu madde kapsamındaki
şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından
karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş
sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla
olamayacağı belirtilmiştir. Bu hükümlere göre işçilerin geçişten önce tabi oldukları sözleşmeler
kapsamında almakta oldukları ücretlerinde artış yapılması mümkün görülmemektedir.
Kurum bünyesinde daha önce personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında
çalıştırılan işçilerin almış oldukları ücretler, geçiş süreci kapsamında yapılan sözleşmede genel
olarak değiştirilmemekle birlikte toplam 4 kişinin ücreti çeşitli oranlarda artırılmıştır.
Tablo 18: Ücret Artışı Yapılan İşçilere İlişkin Liste
Sı
ra
Geçiş İşlemlerinden Önce Aldıkları
Ücretlerin Asgari Ücret Karşılığı
Sözleşme İle Verilen
Ücretlerin Asgari Ücret
Karşılığı
Fark Artış Oranı
1 140,00% 150,00% 10,00% 7,14%
2 205,00% 265,00% 60,00% 29,27%
3 120,00% 210,00% 90,00% 75,00%
4 180,00% 190,00% 10,00% 5,56%
Yukarıda yer alan tablodan da görüleceği üzere, bazı işçiler personel çalıştırılmasına
dayalı hizmet alımları kapsamında çalışırken almış oldukları ücretlerin üzerinde ücretlerle
Belediye şirketlerine işçi statüsüne geçirilmiştir. Bu işçilerin ücretleri %75’e varan oranlarda
artırılmış olup bu uygulama 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24’üncü
maddesi hükümleri ile bağdaşmamaktadır.
BULGU 27: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Olmadan Faaliyet Gösteren
İşyerlerinin Bulunması
Belediye ruhsat ve zabıta personelince yapılan denetimlerde, işyeri açma ve çalışma
ruhsatı olmadan faaliyet gösteren 260 adet işletme olduğu tespit edildiği ancak bu işletmelerle
ilgili işlem yapılmadığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60
10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in;
“İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesi 1’inci fıkrasında “Yetkili idarelerden usulüne
uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.
İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları
ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri
işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri
açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.”
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il
özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve
mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir
belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini;
belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları
içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini,
…
İfade eder.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yönetmeliğin yukarıdaki hükümlerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri
açılıp çalıştırılamayacağı açık bir şekilde ifade edilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinde de; işyeri açma ve çalışma ruhsatı
vermeye yetkili merciin, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyerleri ve işletmeler
için belediyeler olduğuna hükmedilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci
maddesi birinci fıkrasının;
(c) bendinde “Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen
izin veya ruhsatı vermek”
(l) bendinde ise “Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini
ruhsatlandırmak ve denetlemek”
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61
Şeklinde yer alan hükümlerden de; gayrisıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve
eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetimi yetkisinin, belediyelerinin görev ve
sorumluluğunda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Ancak, belediye ruhsat ve zabıta personelince yapılan denetimlerde, işyeri açma ve
çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren toplam 260 adet işyeri olduğuna dair tespit yapıldığı
ifade edilmiştir. Ancak sadece 27 adet iş yerine müeyyide uygulandığı; 12 adet mühürleme, 9
adet ruhsatlandırma ve 6 adet kapatma işlemi yapıldığı görülmüştür. Söz konusu işyerlerinin bu
şekilde faaliyet göstermesi, 5393 sayılı Kanun’un ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmelik’in yukarıdaki hükümlerine aykırıdır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI
06520 Balgat / ANKARA
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63
8. EKLER
EK 1: İZLEME
Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Kiraya Verilen Taşınmazların Muhasebe
Kayıtlarında İzlenmemesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Peşin Ödenen Kira Bedellerinin Gelecek
Aylara Ait Giderler ve Gelecek Yıllara Ait
Giderler Hesaplarında İzlenmemesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Kişilerden Alacaklar Hesabındaki Alacak
Tutarlarına Faiz Tahakkukunun Yapılmaması
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran
Varlıklar Hesabında İzlenen Varlıklar İçin
Amortisman Ayrılmaması
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Kamu İdaresine Ait Bazı Taşınmazların Cins
Tashihlerinin Yapılmaması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:2
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci
Maddesinin (b) Bendinde Öngörülen Şartlar
Oluşmadığı Halde Pazarlık Usulü İle İhaleye
Çıkılması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:17
Mal Alımlarının 4734 Sayılı Kanun’da
Öngörülen İhale Usulleri Yerine Parçalara
Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin
Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır
Hizmet Alımlarının 4734 Sayılı Kanun’da
Öngörülen İhale Usulleri Yerine Parçalara
Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin
Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır
Yapım İşlerinin 4734 Sayılı Kanun’da
Öngörülen İhale Usulleri Yerine Parçalara
Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin
Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65
4734 Sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci
Maddelerindeki Parasal Limitler Dâhilinde
Yapılan Harcamaların Yıllık Toplamının,
İdare Bütçesine Bu Amaçla Konulan
Ödeneklerin % 10’unu Aşması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:22
Fiyat Farkı Ödemelerinden ve İş Artış
Tutarları Üzerinden Ek Kesin Teminat
Alınmaması
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır
Belediye Meclisi Tarafından Verilen
Borçlanma Yetkisi ile Yasal Borçlanma
Limitinin Aşılması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:3
Kurumun Yıllık Toplam Personel
Giderlerinin, Bir Önceki Yıl Bütçe
Gelirlerinin %40’ını Aşması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 66
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:15
Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet
Alımı Kapsamında Çalıştırılan İşçilerin
Belediye Şirketinde İşçi Statüsüne Geçirilme
İşlemlerinde 375 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararname’nin Geçici 24’üncü Maddesi
Hükümlerine Aykırı Uygulamalar Yapılması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:26
Öğrenim Düzeyleri ve Tabi Oldukları
Personel Kanunları Değişen Memurların
İntibak İşlemlerinin Hatalı Yapılması
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Bazı İşyerlerinden Çevre Temizlik Vergisinin
Alınmaması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 67
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:10
Faaliyeti Eğlence Hizmeti Olan İşyerlerine
Eğlence Vergisi Tahakkuk Ettirilmemesi
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:9
Kamu İdaresinden Ruhsat Alma Zorunluluğu
Bulunmayan İşyerlerine Çevre Temizlik
Vergisi Tahakkukunun Yapılmaması ile
Emlak Vergisi Tahakkukunun Eksik
Yapılması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:10
Emlak Vergisi Hesaplamalarında Kullanılan
Bina İnşaat Sınıflarının Hatalı Tespit
Edilmesi
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 68
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:11
Kamu İdaresinin Kiraya Vermiş Olduğu Bazı
Taşınmazların, İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunmaları
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:19
Telekomünikasyon Altyapı ve
Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş
Hakkı Bedellerinin, Takip ve Tahsil
Edilmemesi
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünü
Etkilemeyen
Tespit ve
Değerlendirmeler
Bulgu:14
Ulusal Bayram Günlerinde Faaliyet Gösteren
İşyerlerinden Tatil Günlerinde Çalışma
2018 Tam Olarak
Yerine
Bulgu hususunda
gerekli 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 69
Ruhsatı Harcı Alınmaması Getirildi düzeltmeler
yapılmıştır
Yapım İşi İçin Verilen Süre Uzatımında Tüm
Risk (all risk) Sigorta Poliçesinin Bu Süreyi
Kapsayacak Şekilde Yenilenmemesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Taşınmazların Tümünün Kayıt Altına
Alınmaması
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Şirketlere Aktarılan Ortaklık Paylarının
Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
İlk Madde ve Malzemeler Hesabının Gerçeği
Yansıtmaması
2018 Yerine
Getirilmedi
Bulgu
düzeltilmediği
için 2019 yılı
raporuna tekrar
alındı. Denetim
Görüşünün
Dayanakları 
T.C. Sayıştay Başkanlığı
İzmir Seferihisar Belediyesi 2019 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 70
Bulgu:1
Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının
Doğrudan Giderleştirilmesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabının Hatalı Kullanılması
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.
Avukatlık Vekâlet Ücretlerinin Gelir
Hesaplarına Kaydedilmesi Gereken
Tutarlarının Emanet Hesaplarında İzlenmesi
2018 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Bulgu hususunda
gerekli
düzeltmeler
yapılmıştır.